Archive for 18 junio 2012

TESTS

junio 18, 2012

ENQUISA- TEST UUTT 1-2-3-4-5 UD5 “ESPAZOS INDUSTRIAIS”.

1.- No mundo contemporáneo, a industrialización marcou a diferencia entre as sociedades desenvolvidas e o resto das sociedades. Ao día de hoxe, constatamos que: 1) a maioría dos obxectos que empregamos son manufacturas, é dicir que están feitas a man; 2) a industria xera riqueza e paro simultáneamente; 3) pode perxudicar ao medio ambiente e aportar as solucións.

2.- A actividade industrial lévase a cabo en fábricas, nas que a diferenza dos talleres artesáns, realízase unha producción: 1) en serie de obxectos iguais; 2) a partir de ferramentas especializadas; 3) a partir de máquinas autómatas.

3.- Segundo a posición que ocupan nas distintas fases do proceso de producción, clasificamos as industrias en básicas, de bens de equipo e de bens de consumo. Entre as industrias básicas incluímos: 1) a siderurxia do aluminio e da bauxita; 2) a industria petroquímica; 3) a industria madereira e a ebanistería.

4.- Na categoria das industrias de bens de equipo incluímos: 1) a industria de maquinaria para espectáculos; 2) talleres de reparación mecánica; 3) a fabricación de compoñentes eléctricos de uso industrial.

5.- Na categoria das industrias de bens de consumo incluímos todas as que satisfacen a demanda do público en xeral, como: 1) a industria agroalimentaria; 2) a industria farmacéutica; 3) ás anteriores, engadimos a industria editorial e de prensa on-line.

6.- As industrias clasifícanse, polo nível de desenvolvemento tecnolóxico, en industrias de nova ou alta tecnoloxía, de tecnoloxía media e de baixa tecnoloxía. Entre as primeiras, incluímos: 1) a informática e as telecomunicacións; 2) a biotecnoloxía e a mecánica de alta precisión; 3) ás anteriores, engadimos a industria aeronáutica e aeroespacial.

7.- Fronte ás industrias de alta tecnoloxía que requiren altos investimentos e man de obra cualificada, as industrias de tecnoloxía media experimentan hoxe unha deslocalización desde as rexións mais desenvolvidas cara aos mercados en expansión. Un exemplo: 1) a fabricación de aceiro e aluminio; 2) a industria de montaxe do automóvil; 3) a fabricación de cristal e plásticos.

8.- Na industria de baixa intensidade tecnolóxica ou tradicionais incluímos os sectores do moble, do vestido e do calzado; é dicir, aquélas que requiren: 1) man de obra menos cualificada; 2) lugares de baixos salarios; 3) as dúas son correctas; unha é a causa e outra a consecuencia.

9.- Outro criterio importante na clasificación das industrias é o tamaño da empresa, expresado a partir da plantilla de traballadores. Así distinguimos entre pequenas e medianas empresas e grandes empresas. Os indicadores numéricos de referencia entre as primeiras e entre  éstas e as terceiras son: 1)  +/-50 e +/-150; 2) +/-50 e +/-250; 3) +/-50 e +/-500.

10.- As grandes empresas compiten con vantaxe, respecto das pequenas e medianas, ao contar con maiores recursos para afrontar a modernización técnica e as campañas de publicidade. A estratexia que lles queda ás PEMES é: 1) a creación dunha patronal propia; 2) aumentar o seu tamaño por fusión ou absorción; 3) o recurso á subcontratación.

11.- As grandes empresas son en términos relativos escasas; sen embargo, un grupo cada vez máis numeroso e con crecente influencia na economia mundial son as multinacionais, que reparten os seus centros de traballo por países diferentes. Son coñecidas tamén como: 1) industriesbussines; 2) transnacionais; 3) coloquialmente, como “as empresas da Champion League”.

12.- A finais do s.XVIII iniciouse no Reino Unido a 1ª R.I., que máis tarde se extendeu á Europa occidental e posteriormente aos EEUU e a Xapón. As principais innovacións técnicas foron o uso do carbón como fonte de enerxía  e a invención da máquina de vapor (traballo mecánico e revolución do transporte). Os sectores punteiros deste período foron: 1) o téxtil e o siderúrxico; 2) o peleteiro e o termoeléctrico; 3) o conserveiro e  o petroquímico.

13.- Os países e rexións que coñeceron a 1ª R.I. experimentaron um rápido crecemento económico e paralelamente un éxodo rural á cidade de millóns de persoas. As novas fábricas concentráronse xunto aos: 1) xacementos mineiros; 2) xunto ás estacións de ferrocarril; 3) ás dúas anteriores, engadimos as rexións portuarias.

14.- No inicio do s.XX desenvólvense as innovacións técnicas da 2ª R.I.: os hidrocarburos e a electricidade como fontes de enerxía e o motor de explosión e a maquinaria eléctrica. Entre os aportes mais significativos salienta: 1) a revolución do transporte marítimo (barco de vapor) e dos electrodomésticos; 2) a revolución das comunicacións e a producción en cadea (automóbil); 3) a industria agroalimentaria (conserveira) e pesqueira (conxelados).

15.-  A 3ª R.I. iniciouse nos anos 70 do pasado XX e o cambio tecnolóxico tivo como base a microelectrónica e como beneficiaria ás TICs. A revolución das comunicacións, que ten como mellor exemplo na última fase do proceso a internet, amosa como principais consecuencias: 1) un indefinible sistema de producción máis flexible; 2) unha nova forma de organización laboral (teletraballo); 3) deslocalización empresarial e como efecto unha onda de paro tecnolóxico.

16.-  A distribución rexional da industria responde a varios factores. Entre os mais importantes salienta a proximidade ás súas fontes de abastecemento ou aos mercados de consumidores das súas produccións. Dito doutro xeito, a localización industrial ven determinada pola necesidade de reducir os custos: 1) financieiros; 2) salariais; 3) de transporte.

17.- Xunto a outros factores como a dependencia/independencia financieira e como a man de obra, que explican a localización de industrias de baixa intensidade tecnolóxica e as paisaxes industriais das áreas rurais (traballo de baixa cualificación) ou as paisaxes urbanas das novas tecnoloxías (traballo con avanzada especialización técnica), salientan factores como: 1) un potente sector servizos; 2) afectivos e de percepción subxetiva; 3)  mais que factores non económicos, son factores non asociados directamente á producción.

18.- As paisaxes industriais reflicten a influencia dos diversos factores de localización e sobre todo a súa evolución histórica. Neste sentido, distinguimos as paisaxes industriais herdadas e as novas paisaxes industriais urbanas. Entre as primeiras, destacan dous grandes tipos: as “paisaxes negras” (siderurxia e metalurxia pesada) e as paisaxes industriais portuarias (refinarías de hidrocarburos, asteleiros e conserveiras). Exemplos de ambas respectivamente son: 1) o Rhur e o Yorkshire; 2) a Silesia polaca e Vigo; 3)  Rotterdam e Hamburgo.

19.- As paisaxes industriais das cidades máis dinámicas localízanse xunto ás vías rápidas ou na periferia en convivencia con centros de investigación, laboratorios e departamentos universitarios. Son concentracións industriais +/- planificadas coñecidas como: 1) tecnópolis ou tecnopolos; 2) eixes de desenvolvemento; 3) as dúas modalidades de paisaxe industrial son correctas.

20.- A producción e o emprego industrial estivo históricamente concentrado nun reducido número de países; sen embargo, nas últimas décadas xurdiron novas rexións industrializadas. Son os chamados NPI, principalmente do SE asiático (zonas francas de impostos e man de obra barata). Como se apuntou a industrialización xera desenvolvemto, mais amosa inconvenientes derivados do seu impacto medioambiental. Exemplo: 1) contaminación atmosférica (CO2); 2) contaminación de residuos sólidos e dos acuíferos; 3) aos anteriores, engadir a contaminación acústica.

PLANTA DE RESULTADOS:

31; 12; 23; 34; 35; 36; 27; 38; 29; 310; 211; 112; 313; 214; 215; 316; 317; 218; 219/319; 320

ENQUISA-TEST DA UD 2.6 “A NOVA XEOGRAFÍA DOS SERVIZOS”.

1.- Dende mediados do pasado século a maioría dos territorios experimentan procesos de tercerización. Exemplos de empregos no sector servicios son os de: 1) hostelería e educación; 2) sanidade e administración pública; 3) as dous alternativas son correctas, anque pensemos que só o son os empregos asociados ás finanzas, ao comercio e ao transporte.

2.- Os países con maiores ingresos proporcionan máis do 70% do emprego no terciario. Exemplos de países cos porcentaxes máis altos son: 1) Países Baixos e Suecia; 2) EEUU e Xapón; 3) Alemaña e Italia.

3.- Dícese da sociedade actual que está nun estadio post-industrial; incluso, no cono sur do subcontinente iberoamericano (países do Estuario da Plata e andinos) con menor grao de desenvolvemento superan o 60% de empregos terciarios, e ata nos países máis pobres o número de empregos en servizos aproxímanse aos do sector primario. Neste último caso, sen embargo, a explicación reside: 1) na economía emerxente; 2) na economía informal; 3) na economía flotante.

4.- As causas do crecemento dos servizos nas rexións máis prósperas son: 1) o aumento do nivel de vida e o Estado do ben-ser; 2) a maior competencia empresarial e a alta porcentaxe de empresas financiandose na Bolsa; 3) o crecemento dos servizos é un  sector especial de causalidade única (o aumento dos ingresos familiares e dos beneficios empresariais).

5.- A importancia relativa da tercerización nos países pobres (nestos territorios, anque con carácter focal, non faltan grupos con capacidade adquisitiva de compra e empresas innovadoras) explícase no papel dos servizos como sector refuxio; é decir de empregos: 1) pouco productivos como os da administración pública; 2) mal pagados como os do servicio doméstico; 3) aos anteriores engadimos o comercio ambulante (“chiringuitos”, “tianguis”, etc.).

6.- Existe unha gran variedade de servizos, que clasificamos en función do uso ao que se destinan (por exemplo, servizos á poboación, servizos ás empresas e servizos sociais) e en función da cualificación profesional asociada á calidade dos empregos terciarios. Entonces fálase de: 1) servizos avanzados e servizos banais; 2) servizos intelectuais e de traballo manual; 3) servizos técnicos e voluntarios.

7.- Outra característica das actividades terciarias é a diversidade de formas de localización que adouptan. Mentras o servizos ás empresas teñen tendencia á constituir distritos centrais de negocios, os servizos á poboación en xeral e os das administracións públicas teñen tendencia: 1) á descentralización territorial; 2) á accesibilidade ás  poboacións; 3) non son contradictorias; só perpectivas de ver á cuestión da localización e distribución dos servizos.

8.- As actividades de intercambio constituen un dos eixes centrais da economía. No ámbito internacional diferenciamos as exportacións, as mercadorías que as empresas dun determinado país venden fora do mercado nacional, e as importacións ou compras realizadas no exterior. A relación entre estas ventas e compras que representan unha das contabilidades básicas das políticas económicas dos Estados, chámase: 1) balanza de pagos; 2) balanza comercial; 3) balanza do banco nacional.

9.- O comercio é unha actividade que tende a dispersarse atendendo a necesidade de estar o máis preto da clientela (satisfacer consumos básicos) e ao mesmo tempo, a xerarquizar as funcións comerciais en virtude da súa cualificación (consumos especiais). O xeógrafo alemán W. Christaller explicou que estas localizacións adouptaban regularizacións espaciais. A súa tese é coñecida como a teoría: 1) dos lugares centrais; 2) dos exágonos; 3) das áreas de influencias e das rexións urbanas.

10.- Na actualidade o desenvolvemento do comercio e o aumento do consumo provocan cambios que enfrontan o pequeno comercio cos novos espazos comerciais e de ocio, que identificamos: 1) coas grandes cadeas de distribución; 2) coas redes de franquías (establecementos particulares da mesma marca; 3) as dous refiren a espazos de concentración comercial (cfr., as concentracións industriais e as concentracións financieiras).

11.- Igoalmente, na actualidade as novas formas de organización, inducidas polo mundo globalizado, tenden á uniformidade das grandes superficies comerciais, caracterizadas pola multiplicación nunha mesma área comercial de pequenas tendas especializadas e por incorporar como factor de atracción da clientela: 1) supermarkets; 2) parques comerciais (hipermercados e centros de ocio); 3) parques temáticos.

12.- A economía moderna caracterízase por intensos movementos de pasaxeiros e de mercadorías e por un transporte máis eficiente, rápido e barato que garanta que estos intercambios se desenvolvan a grande distancia. A evolución histórica do transporte queda reflectada: 1) no salto da navegación a vela á navegación na web; 2) no salto da invención da roda ao uso universal do auto-móbil; 3) as dous son válidas, mais un antes e un despois á invención sincrónica da máquina de vapor e do globo aeroestático non está mal.

13.- Os sistemas de transporte interurbano máis estendidos son o transporte por estrada e o aéreo para pasaxeiros e o transporte por ferrocarril e marítimo para mercadorías. Xunto a estos, o transporte intermodal significa a viraxe dunha competencia entre as distintas modalidades a unha coordinación conxunta, que se concreta: 1) nas conexións das estacións intermodais cos portos; 2) nas conexións con aeroportos; 3) xunto á conectividade intermodal, na intensificación do transporte mediante contenedores.

14.- O transporte privado por estrada (coches e autobuses por pasaxeiros e camións para mercaderías) é o máis utilizado; máis tamén, o que xenera máis conxestión circulatoria. As vantaxes do uso de transporte público (autobús, metro, ferrocarril de cercanías) están en relación: 1) coa economía de enerxía e de suelo urbanizable; 2) coas políticas medioambientais e de accidentalidade viaria; 3) as dous son correctas.

15.- Definimos o turismo como a actividade económica que relaciona desprazamentos temporais da poboación con motivacións persoais asociadas á disponibilidade de tempo libre; neste sentido, anque podemos considerar precedentes históricos, a xeneralización do turismo como fenómeno de masas débese aos cambios socioecnómicos e culturais de: 1) finais do s.XIX; 2) do primeiro terzo do s.XX; 3) posteriores á 2ª G.M.

16.- Entre as causas da expansión do turismo de masas estan: 1) O aumento do nivel de vida e o aumento do tempo disponible (exemplos de dereitos sociais); 2) as melloras de transporte (en custo e tempo); 3) especialmente, a oferta de aloxamentos (hoteis e apartamentos) e de tour-operators.

17.- As claves dun atractivo turístico están, sobre todo, nos prezos; mais, tamén, son fundamentais: 1) a estabilidade política e a seguridade; 2) as bóas comunicacións marítimas entre a orixe e o destino; 3) a promoción do patrimonio natural das persoas e cultural das familias

18.- O turismo de sol e praia é un  turismo tradicional, fonte de grandes ingresos tanto para países de rexións tropicais (Caribe) como subtropicais (Mediterráneo). Xunto a un turismo esporádico, hai outro con vocación de permanencia, que explica: 1) a densidade de poboación dos litorais; 2) a presión sobre os usos agrarios a curto prazo; 3) a privatización das praias ao marxe da lexislación.

19.- En función do atractivo e calidade das paisaxes montañosas e da práctica deportiva, (esquí, escalada e senderismo) desenvólveuse un turismo  de montaña con estacionalidade preferente en inverno.  No continente europeo, son importantes estacións de esquí, as de: 1) Beret e Baqueira; 2) Chamonix e Superbagnères; 3) Trevinca e Pico Sacro.

20.- As cidades, ben pola súa importancia relixiosa e/ou polo seu rico patrimonio monumental, concentran gran cantidade do turismo actual. Xunto ao turismo de negocios e de reunión nos centros urbanos e dos parques temáticos na periferia, salientan os grandes eventos internacionais como: 1) as grandes mostras ou exposicións industriais; 2) os Xogos Olímpicos; 3) os festivais de jazz e rock.

PLANTA DE RESULTADOS:

31; 12; 23; 24; 35; 16; 37; 28; 19; 310; 211; 312; 313; 314; 315; 316; 117; 118; 219; 220

ENQUISA-TEST DA UD 7 ” A ECONOMÍA ESPAÑOLA E DE GALICIA”.

1.- A actividade agraria en España desenvólvese baixo factores edafolóxicos e climatolóxicos desfavorables. En efecto, as precipitacións son: 1) escasas de gran variabilidade estacional; 2) escasas de gran variabilidade interanual; 3) escasas e de grande intensidade horaria.

2.- Condicionantes non naturais da actividade agraria en España son o réxime de tenza e a estructura da propiedade, que amosa unha grande contraste entre: 1) minifundismo nas rexións septentrionais e latifundismo no litoral levantino; 2) minifundismo no litoral levantino e latifundismo no sur; 3) minifundismo nas rexións suroccidentais e latifundismo no litoral levantino.

3.- A modernización do campo español pola vía da mecanización (optimización do traballo) e da introdución de novos cultivos (orientación comercial) vai acompañada: 1) da moderación da población activa empregada; 2) da reducción do peso relativo do sector na economía nacional; 3) do aumento progresivo da superficie cultivada.

4.- A expansión do gando español maniféstase, se ben con diferencias, entre os distintos tipos de gandaría (bovina, porcina, ovina e caprina), grazas á industrialización dos seus aproveitamentos. Basta como avaliación do afirmado considerar o peso do sector: 1) na economía nacional; 2) na economía da U.E.; 3) na economía mundial.

5.- A longa tradición pesqueira de España rachou coa ampliación das augas xurisdicionais por parte dos países ribereños (Cumio de Santiago de Chile, 1982). A reconversión da flota causou a progresiva disminución do nº de embarcacións e de empregos. Aínda así, a importancia do sector é recoñecida internacionalmente como o demostra que a Axencia da Pesca da U.E. teña a sé en: 1) Vigo; 2) A Coruña; 3) Marín.

6.- A paisaxe mediterránea de interior ten como trazo característico: 1) unha extensión que se corresponde cun dominio mediterráneo frío e húmido; 2) un monocultivo cerealístico e unha gandería extensiva en devesas; 3) un poboamento concentrado-disperso ou intercalar.

7.- A paisaxe mediterránea de litoral ten como trazo característico: 1) unha extensión que se prolonga por toda a Costa do Sol; 2) a combinación de minifundismo cun hábitat concentrado; 3) o cultivo de plantas forraxeiras.

8.- A paisaxe oceánica ten como trazo característico: 1) unha extensión correspondente a un dominio climatico de latitudes medias de fachada occidental de continentes con solos acedos; 2) unha paisaxe de bocage ou de campos abertos; 3) un hábitat concentrado.

9.- A paisaxe das Illas Canarias ten como trazo característico: 1) Unha extensión de clima subtropical e de solos volcánicos; 2) cultivos novos con técnicas tradicionais; 3) latifundismo e dispersión do hábitat por mor da topografía.

10.- A industrialización da economía española, inicialmente tardía e territorialmente limitada ás rexións do norte (Cataluña, País Vasco e Asturias) coñeceu nas últimas décadas unha evolución positiva que a catapultou a un ha posición de relevancia. Entre as cifras destacan: 1) un total de 3 millóns de empregos industriais; 2) unha participación na riqueza nacional igual a un 1/3 do PIB; 3) o país europeo con maior nº de empresas.

11.- As transformacións recentes da industria española amosan un dinamismo non sempre positivo (cfr., a crise actual). A crise de 1973 evidenciou os problemas do modelo desenvolvido na década dos 60 (proteccionismo e falta de competitividade) e provocou como solución a reconversión do noso tecido industrial co:1) abandono dos sectores pouco rendibles (siderurxia e textil); 2) con grandes investimentos en sectores de alta tecnoloxía; 3) ás anteriores sumar o papel das multinacionais extranxeiras.

12.- Na calidade e rapidez da rede de transportes española hai que diferenciar as distintas modalidades ou medios. Entre os trazos máis caraterísticos, salienta: 1) a intensidade do tráfico por estrada concéntrase nos eixes industriais e nas áreas metropolitanas; 2) A configuración tanto da rede de estradas como da rede de ferrocarril e de aneles concéntricos; 3) as infraestructuras de aeroportos e portos marítimos están conectadas por ferrocarril.

13.- Na actividade comercial é de manual discriminar entre comercio interior e exterior e no primeiro, entre comercio polo miúdo e comercio por xunto; é dicir: 1) entre comercio retallista e grandes superficies; 2) entre establecementos pequenos e comercio almacenista; 3) entre comercio almacenista e comercio retallista.

14.- O comercio exterior amosa históricamente unha balanza comercial negativa. Na actualidade, anque a nosa integración económica na U.E. acelerou a internacionalización das nosas actividades económicas, a mencionada balanza contable de bens segue a ser negativa; é dicir que: 1) vendemos bens de pouco valor e mercamos ben valiosos; 2) exportamos pouco do que producimos e importamos moito do que se produce fora: 3) no extranxeiro son máis “cutres” que nós.

15.- España converteuse na década dos 60 nun importante destino turístico, que afianzado desde entonces, sitúanos hoxe como unha potencia mundial do sector, cuxos ingresos permiten equilibrar o estructural déficit comercial. A vantaxe comparativa respecto doutros países reside: 1) na competitividade da infraestructura hoteleira e dos prezos; 2) nun turismo de masas equilibradamente repartido por todo o territorio; 3) Nunha diversificación que rompe a estacionalidade do turismo de sol e praia.

16.-  O importante sector primario en Galicia ten como trazo característico: 1) unha crecente vocación comercial de pequenas explotacións de tecnoloxía avanzada (vide, frores); 2) unha crecente industrialización da producción gandeira (especialización carne/leite); 3) as dous alternativas explican que a poboación ocupada duplique a media nacional.

17.- A pesca en Galicia é unha actividade fundamental representandoo primeiro lugar na Europa azul polo nº de embarcacións e de postos de traballo, polo volume de capturas e polas súas repercusións na: 1) na industria conserveira e do frío; 2) na construcción naval e metalurgia auxiliar; 3) as dous alternativas as podemos ampliar aos servizos de restauración e hostelería.

18.- Á tradición na minaría  e na producción enerxética  apenas correspondese co modesto papel da industria (incluida a construcción), que e representa só o 30% do PIB galego. As mayores concentracións industriais se dan: 1) nos eixes A Coruña- Ferrol e Vigo-Pontevedra; 2) nos sectores petroquímico e da construcción naval e do automóbil; 3) se hai outras, as anteriores son as máis importantes.

19.- No comercio interior galego e concretamente no comercio detallista hai que diferenciar as cidades, das periferias urbanas e éstas das cabeceiras comarcais. Ou dito doutro xeito: 1) franquías, superficies comerciais e tendas de abastecemento: 2) tendas especializadas, áreas comerciais, pequenos establecementos; 3) tendas especializadas, franquías e ultramarinos.

20.- O turismo en Galicia é un sector en expansión, que ten como trazo característico: 1) unha oferta baseada máis sobre a os condicionantes naturais que histórico-culturais; 2) no potencial dun turismo de crucero polas Rías Baixas; 3) pola procedencia europea dos turistas.

PLANTA DE RESULTADOS

21; 22; 23; 24; 15; 26: 27; 18; 19; 110; 311; 112; 113; 114; 115; 316; 317; 318; 119 e 120

ORGANIZACIÓN POLÍTICA DAS SOCIEDADES

8.1.- O ESTADO COMO FORMA DE ORGANIZACIÓN POLÍTICA

1.- O medio natural influía históricamente de modo decisivo na vida do ser humano; por ese motivo, a diversidade xeográfica ten reflexo na variedade de pobos e culturas. En calquer caso, estas relacións das formacións sociais co medio naturalas temos que definir como: 1) de determinismo físico; 2) de adaptación; 3) de dominación.

2.- Na actualidade a forma fundamental de organización da sociedade é o Estado, composto polo conxunto de organizacións políticas e administrativas que rexen ao país. Entre as súas funcións máis importantes están: 1) desenvolver as políticas, sociais, económicas e territoriais do país; 2) defender as súas fronteiras e os intereses da súa poboación a través da diplomacia e do imperio da lei; 3) as dous son correctas, mentras non se demostre o contrario.

3.- Chamamos soberanía á lexitimidade de quen en última instancia representa á autoridade superior e como tal constitúe un atributo básico do Estado. E chamamos nación, á comunidade de áfinidades que identifica á poboación dun territorio. Os Estados plurinacionais, vs o Estado nación, refire a territorios e poboacións: 1) cunha ausencia de historia común, mais cunha mesma língua; 2) cunha ausencia de lengua común, máis sí coa mesma historia; 3) cantos menos sexan os elementos comúns, máis difícil será a convivencia.

4.- O mundo (cfr., a ONU) está formado por numerosos Estados con moi diferentes características (cfr., extensión e población, riqueza e influencia internacional). Algúns teñen unha historia larga e outros son de recente creación. Segundo a súa organización, os Estado os clasificamos en Estados centralistas e descentralizados e éstos en: 1) Estados unitarios e autonómicos; 2) Estados federais; 3) aos anteriores, podemos engadir os cantonalistas ou confederais.

5.- Nos Estados descentralizados trátase de facer compatible unidade territorial (cfr., a competencia do goberno central en asuntos relativos a todas as rexións) e descentralización de órgaos de goberno a través de institucións propias das comunidades rexionais. A institución clave en la definición dunha descentralización política e non meramente administrativa é: 1) o defensor/valedor do pobo; 2) o parlamento rexional; 3) a xunta ou goberno de concelleiros.

8.2.- OS REXIMES POLÍTICOS

6.- Tamén os Estados diferencianse polos seus sistemas ou reximes políticos. Unha primeira clasificación distingue entre reximes democráticos e réximes autoritarios. Os primeiros defínense por ser os cidadáns os que deciden (elixindo mediante eleccións libres aos seus representantes). Os Estados democráticos adouptan a forma de: 1) monarquías e repúblicas parlamentarias; 2) só de repúblicas; 3) só das monarquías electivas.

7.- Nos Estados autoritarios o poder é exercido por un individuo, civil ou militar, ou por un grupo e en ambos casos suplantando a vontade popular. A forma más frecuente de rexime autoritario é a ditadura militar, que xeralmente tamén poden adouptar os reximes de partido único e de ideoloxía totalitaria. Xunto ás ditaduras militares e as ditaduras totalitarias atopamos formas de: 1) ditaduras teocráticas; 2) repúblicas islámicas; 3) ambas poden ser coincidentes si a sharía (lei religiosa) é preeminente sobre a lei civil.

8.- Nas comunidades pequenas (de poboación) a soberanía pode ser exercida de forma directa; no caso contrario, falamos de democracia representativa. En efecto, unha auténtica democracia aséntase sobre o recoñecemento do principio de sufraxio universal e do principio do Estado de dereito. Este implica: 1) a división dos poderes do Estado; 2) o respecto dos dereitos humanos e temporalmente o cumplimento da legalidade; 3) o sufraxia censitario e os dereitos colectivos que non sociais.

9.- Para regular a organización política e territorial das sociedades é indispensable que haxa unha lei fundamental aprobada polos cidadáns en referendo, que recolla os seus dereitos e deberes, as normas básicas do funcionamento do sistema político e a organización territorial. Nos referimos: 1) a unha constitución; 2) a unha carta outorgada; 3) a un estatuto real.

83 e ss.- OS GRANDES CONXUNTOS XEOPOLÍTICOS E CULTURAIS

10.- As diferentes rexións do mundo poden agruparse atendendo a criterios políticos e culturais, históricos e económicos. Así chegamos a considerar a existencia dunha xeografía política (organizacións políticas e as súas relacións) e dunha xeografía cultural (distribución e trazos dos grupos culturais). Atendendo a ambas disciplinas podemos ag rupar aos Estados en conxuntos rexionais e entonces falamos: 1) mundo occidental europeo e espazo post soviético; 2) mundo occidental anglosajón e América latina; 3) aos anteriores engadir, os espazos asiáticos e occidental aforicanos.

11.- No mundo occidental inclúense os países de Europa occidental e central (cfr., o proceso de integración político e económico da UE). Ao tempo, outros países como: 1) Xapón; 2) EEUU e 3) aos anteriores incorporar as nacionalidades da Commonwealt.

12.- América latina amósase como un espazo de certa uniformidade cultural pola impronta iberoamericana (catolicismo e lenguas), que evolucionou políticamente dende as ditaduras militares dos ss XIX-XX cara a sistemas democráticos. Esta dinámica histórica traumática respostaba: 1) aos procesos de mestizaxe e ao peso relativo dos grupos étnicos; 2) á s enormes desigualdades sociais; 3) exclusivamente, ao intervencionismo do “xendarme” americano.

13.- Asia, meridional e oriental, é o espazo xeopolítico que reúne á maioría da poboación mundial (4.000 millóns de habs). Posúe unha extraordinaria diversidade cultural (centos de línguas) e política (sistemas autoritarios vs democráticos). O desenvolvemento económico das últimas décadas permite crear unha noción de unidade malia as rivalidades internas; dito crecemento fundaméntase: 1 ) no equilibrado reparto da riqueza; 2) na debilidade das prestacións sociais; 3) na vocación comercial das súas sociedades.

14.- África é un e spazo de enorme diversidade de línguas e culturas e de acusadas diferenzas sociais. A estas condicións súmase unha grande inestabilidade política con procesos de democratización incertos, que explican: 1) unha población periódicamente azoutada polas fames e as guerras; 2) polo éxodo masivo dos seus recursos humanos máis valiosos; 3) a 2ª é a posconsecuencia da 1ª.

PLANTA DE RESULTADOS

21; 32; 33; 34; 25; 16; 37; 18; 19; 310; 311; 212; 213 e 314.

ENQUISA-TEST SOBRE A CONSTRUCCIÓN EUROPEA

1.- O desexo dos Estados europeos de superaren as divisións políticas e económicas a través de fórmulas pacíficas de negociación non contou cunha viabilidade histórica ata despois: 1) da I Guerra Mundial; 2) da II Guerra Mundial; 3) da “Guerra fría”.

2.- A reconstrucción europea responde a unha necesidade histórica derivada da febleza dos países europeos respecto das novas superpotencias (USA e URSS), mais ten nomes propios como:1) o francés Monet; 2) o alemán Schumann; 3) o austríaco Schubert.

3.- Os antecedentes inmediatos da Europa das Comunidades ou primeiras manifestacións  da integración económica foron as unións  aduaneiras e as comunidades sectoriais como: 1) o BENELUX  e a CECA; 2)  o Reino Unido e a siderurxia; 3) o FIBENEL e as fontes de energía.

4.- O 25 de marzo de 1957  nacía a CEE formada polo MCE e aEURATOM, que xunto á CECA constituirían a Europa comunitaria ou das Comunidades Europeas. O Tratado que entraría en vigor o 1 de xaneiro de 1958 coñece pola cidade onde se asinou: 1) París; 2) Bruxelas; 3) Roma.

5.- Dos seis Estados fundadores da CEE, a Pequena Europa, tres chegaban cunha relativa experiencia de éxito na integración das súas economía: 1) Francia, Alemaña e Italia; 2) Bélxica, Holanda e Luxemburgo; 3) nengunha das dous son correctas.

6.- Ata 1973 non se produciría a primeira ampliación da CEE coa incorporación de tres novos membros. Entre éstes estaban: 1) Islandia e o Reino Unido; 2) Dinamarca e Gran Bretaña; 3) Noruega e Suíza.

7.- A adhesión de Grecia, o décimo Estado incorporado tivo lugar en1981. España e Portugal fixérono en: 1) 1986; 2) 1992; 3) á morte de Franco, en 1975.

8.- En 1995 entraron tres novos países (Austria, Suecia e Finlandia) e no 2004 moitos dos antigos países do Leste como Polonia e os países bálticos. No 2007 posiblemente o fagan: 1) Malta e Chipre; 2) Eslovenia  e Eslovaquia; 3) Romanía e Bulgaria.

9.- Os graves desequilibrios dos Estados centroeuropeos (renda per cápita, taxa de poboación activa agraria, etc.) preocupan aos principais beneficiarios dos fondos económicos da UE; entre éstos figuran: 1) Bélxica e Holanda; 2) España e Irlanda; 3) Noruega e Suíza.

10.- Dos tres órganos básicos da UE á hora de tomar decisións, o que a cualifica como institución supranacional por estar constituida por membros non representantes dos EEMM é: 1) a Comisión; 2) o Consello Europeo de Xefes de Estados; 3) o Consello de Ministros.

11.- O poder legislativo na UE compárteno órganos de decisión e control como: 1) o Consello de Ministros e o Parlamento; 2)  o Parlamento e o Consello Europeo; 3) o Parlamento e o Tribunal de Xustiza.

12.- Aínda que o único órgano da UE con poder de iniciativa na elaboración de políticas comunitarias é a Comisión, o órgano de decisión por antonomasia ou fundamental é: 1) o Consello de Ministros do ramo en cuestión; 2) o Consello de Xefes de Estados; 3) os 15 ministros do Tribunal de Xustiza.

13.- O Parlamento europeo é máis que un poder lexislativo (cfr.,Comisión e Consello de Ministros) un órgano de control e tan só daComisión. Constituido por máis de 600 deputados electos porsufraxio universal, organízanse en grupos polçíticos segundo: 1) a súa especialización técnico-profesional; 2) a súa nacionalidade; 3) a súa ideología.

14.- Entre os órganos de apoio e consulta salienta o Comité das Rexións e o Comité Económico e Social, constituido este último por representantes: 1) do Banco Europeo de Inversión; 2) do Tribunal de Contas; 3) dos sindicatos e das patronais.

15.- Se no Tratado de Constitución da CEE en 1957 establecéronse os principias obxetivos do “proxecto comunitario”, a conversión daCEE nun verdadeiro Mercado Común Europeo ou Mercado Único non se lograría ata a firma en 1986 da: 1) Acta Común; 2) Acta Única; 3) Acta Común e Unica.

16.- O Consello Europeo celebrado en Edimburgo en 1992 confirmou as sedes das Institucións europeas. Concretamente, as da Comisión e do Parlamento son: 1) A Haia e Luxemburgo; 2) París e Bonn; 3) Bruxelas e Estrasburgo.

17.- No citado Consello Europeo de Edimburgo, a España só correspondeulle ser sede de dúas Axencias Comunitarias (Alacante e Bilbao). A sé do Instituto Monetario ou Banco Central Europeo foise a cidade alemana de: 1) Munich; 2) Colonia; 3) Franfurt.

18.- O Tratado de Maastricht ou Mastrique (1993) pode ser considerado como un Tratado de refundación do proceso de construcción europea (UE vs CEE/CE). Entre as súas aportacións salienta a culminación do proceso de integración económico-financieiro co establecemento: 1) do ECU e do Tribunal de Contas; 2) do Euro e do BCE; 3) as dúas despostas son correctas.

19.- No plano político  o Tratado de Unión Europea introduce: 1) a presidencia semestral do Consello Europeo; 2) o principio de ciudadanía da UE; 3) o nomeamento de J. Solana como “míster” PESC”.

20.- A UE é unha grande potencia económica (25% do PIB mundial) cun enorme potencial industrial (o 30% da poboación activa europea produce o 15% do total mundial) e un sector servicios moi desenvolvido (o 64% da poboación activa da UE xera o 40% do comercio mundial), que sen embargo é deficitaria en: 1) combustibles; 2) maquinarias e material de transporte; 3) productos químicos e semielaborados.

21.- As rexións industriais localízanse preto das grandes cidades, mercados de consumidores e laborais (Madrid), das vías de comunicación (Zaragoza) e dos depósitos mineiros (Avilés). En Europa a maior densidade industrial atópase arredor da canle da Mancha¸ a partir daquí as áreas industriais prolónganse polos vales: 1) do Reno e do Ródano; 2) do Ródano e do Pó; 3) de tódolos citados.

22.- O potencial agrario da UE é extraordinaria –malia a reducción da poboación activa en 25 anos  do 15% ao 5%. A súas condicións fisioxeográficas e técnicas permitiron produccións masivas que obrigaron a poñer cotas á producción para: 1) evitar a caída dos prezos; 2) facilitar o comercio xusto; 3) equiparar as produccións dos EEMM.

23.- Na UE, as rexións septentrionais e as alpinas especializáronse na gandería bovina e as mediterráneas  na hotofruticultura. As especializacións cerealísticas de trigo no norte alternan coa remolacha e no sur: 1) coa pataca; 2) co arroz; 3) co millo e co mirasol.

24.- A construcción da UE exise enfrontarse cos desequilibrios económicos, sociais e rexionais existentes mediante o deseño depolíticas comúns. A máis importante ten sido a P.A.C. (producción competitiva  tanta na oferta como na demanda e garantía no nivel de rendas), que se expresa financieiramente a través do fondo coñecido polas siglas: 1) FEOGA; 2) FSE; 3) FEDER.

25.- Ademáis dos fondos estructurais para atender os desequilibrios internos dos EEMM, o Tratado de Mastrique creou o Fondo de Cohesión para a converxencia real da integración económica e monetaria por parte dos EEMM menos desenvolvimos como foron: 1) España e Portugal; 2) Gracia e Irlanda; todos eles, sem excepcións.

PLANTA DE RESULTADOS

21; 12; 13; 34; 25; 26; 17; 38; 29; 110; 111; 212; 313; 314; 215; 316; 317; 218; 119; 120; 321; 122; 323; 124 E 325.

A POBOACIÓN MUNDIAL (PM) E OS SEUS MOVEMENTOS

1.- A taxa de natalidadereflicte a relación  nacementos/poboación total expresada en tantos por mil e a tendencia ao descenso da natalidade conforme aumenta o nivel de desenvolvemento dos países. Valores altos de natalidade son: 1) os 30-40/1000  dos países europeos no s.XIX; 2) os dos países musulmánsnaactualidade; 3) non hai contradicción entre as dousrespostasprimeiras.

2.- A Taxa de mortalidadereflicte a relación defuncións durante un ano/poboación total dun determinado territorio expresado en tantos por mil. Entre os factores que favorecen a mortalidade está unha elevada esperanza de vida e entre os que a moderan: 1) a alimentación e a educación; 2) exclusivamente os hixiénicos e sanitarios; 3) todos os que prolongan as espectativas de vida.

3.- Definimos a esperanza de vida como aquel indicador demográfico que promedia o nº de anos dunhapoboaciónnun momento dado. En consecuencia, no seu cálculo participan: 1) as taxas de natalidade; 2) as taxas de mortalidades específicas de cada ano de idade exclusivamente; 3) as taxas de natalidade e de mortalidades especifícasou non.

4.- Chámasecrecemento natural/vexetativo á diferencia entre nacementos e defuncións e aoseu indicador á diferenza entre a taxa de natalidade e de mortalidade. Neste caso a taxa exprésase:1) tamén en tantos por mil; 2) sempre en porcentaxes; 3) en valores absolutos.

5.- Antes da R.I. a PM creceu de forma lenta; pero coa R.I. a poboación dos PPDD aumento en progresión, grazas: 1) a unha rápida redución da mortalidade; 2) ástaxas de natalidade elevada; 3) á “explosión demográfica” ou a suma das dous anteriores.

6.- Nos PPDD naactualidade o crecemento é débil, a diferenza dos países subdesenvolvidos do “Sur” con taxa de natalidade por riba da de mortalidade. En partes de Europa o crecemento vexetativo:1) é semellanteao da China; 2) non, ésemellanteao da India; 3) é un crecemento cero ou negativo.

7.- Outro dos indicadores demográficosmaís utilizados é a densidade de poboación, que como os índices mencionados serven para realizar comparativas entre países e rexións; neste caso, relaciónansehabitantescoa superficie da área habitada expresada en km2 (tb en hectáreas cultivadas). A escala planetarias a densidade é de: 1) 25; 2) 50; 3) 100.

8.-  A PM ascende a 7.000 millónshabs, que se distribuemoi desigualmente con amplos “desertos demográficos” e numerosas áreas de alta concentración. Entre os valores que reflicten estos contrastes propoñemos os seguintes: 1) 60% de habs/10% de superficie; 2) 50% de habs/25% de superficie; 3) 75% de habs/ 5% de superficie.

9.- A localización dos principais focos de concentración humana son rexións de litoral, que antaño foron grandes culturas agrarias históricas. Entre os exemplos descriptivos están: 1) India e China; 2) a conca mediterránea; 3) ás anteriores, engadimos como excepción o Val do Nilo.

10.- A localización dos baleiros demográficos ven condicionada por factores físicos hostís como as baixas temperaturas das rexións polares e das montañas e as grandes oscilacións térmicas dos desertostropicais e continentais. Entre os exemplos descriptivos están:1) a Antártida e Siberia; 2) a cunca amazónica e a meseta do Tibet; 3) ás anteriores, engadimos como prototipo ao continente australiano.

11.- Factores que explican a distribución da PM son físicos como o relevo (altimetría e pendentes), solos e subsolo segundo a súafertilidade agrícola e riqueza en minerais e os socioeconómicos históricos e vixentes. Entre estes últimos: 1) a sedentarización e a habitación vertical; 2) as revolucións agrarias e industriais; 3) ás anteriores, as revolucións verdes e negras.

12.- A porcentaxe da PM dos continentes asiático e de Oceanía é respectivamente de 60 e de 0,5 e as densidades de Europa e África: 1) moi dispares (75 e 25); 2) moi parellas (por riba de 30); 3) non son comparables, África está superpoboada.

13.- Normalmente adoitase dividir á poboación en tres grandes grupos de idade: mozos (idade de escolarización obrigatoria), adultos e anciáns (idade de xubilación). Convencionalmente o Manual de texto sitúa os umbrais dos grupos citados en: 1) 14 e 65; 2) 16 e 70; 3) 18 e 60.

14.- Os PPDD amosanunhapoboación de idade superior aos 65 por riba 12% (o Manual discrimina entre 10-15 e +15). Esta tendencia a relacionar envellecemento e desolvemento queda confirmada nos seguintesexemplos descriptivos: 1) EUA e Australia; 2) Europa e Brasil; 3) Xapón e países árabes.

15.- Os PPNNDD presentan unhapoboación de idade inferior aos 15 anos por riba do 40% (o Manual discrimina entre 40-45 e +45).Esta tendencia a relacionar rexuvenecementoe subdesolvemento queda confirmada nos seguintesexemplos descriptivos: 1) países de Mesoamérica como Guatemala; 2) rexións en crise alimentaria como el Sahel; 3) as dousxunto as excepcións asiáticas como Afganistán ou Laos.

16.- Os PPDD cunha alta porcentaxe de poboaciónmaior por mor da súa alta esperanza de vida e os PPNNDD cunha proporción de mozos maiorca de anciáns a causa das súas altas natalidades amosan problemas sociais: 1) distintos; 2) distintos cosmesmos  efectos económicos; 3) cosmesmos efectos non; por canto, nenos e vellos non son dependentes da mesmamaneira.

17.- No comentario da estruturaou composición por idadesdunhapoboaciónhai que ter en conta a particularidade do factor natalidade,  por constituir aomesmo tempo causa e consecuencia da estrutura. Así: 1) se a natalidade é baixanunhaxeneración os nacementosrecurtaranse cando aquelessexanproxenitores; 2) se a proporción de mozos é alta a natalidadebaixa por compensación; 3) a natalidade alta aumenta a esperanza de vida dos abós.

18.- Os movementos migratorios teñen importantes influencias na composición por idade e sexo dunhapoboación. Por exemplo, avellentamento nos países de orixe e rexuvenecemento nos países de destino. Estes fenómenos demográficos susténtanse no feito de ser os emigrantes: 1) unhapoboación nova; 2) principalmente varóns; 3) casados no seu propio país.

19.- No conxunto da poboación dase unha similar proporción de homes e mulleres; mais non así entre os distintos grupos de idade. Entre os factores que o xustifican está: 1) a natalidade (un 5% de nenosmáis que de nenas); 2) a esperanza de vida (maior nos varóns); 3) tamen os movementos demográficos por canto retornan máishomes que casan no país de destino.

20.- Nos países non desenvoltoso reto económico atópasenaalimentación/educación dunha elevada porcentaxe de nenos/mozos, membros de familias sen ingresos. Nos PPDD o reto económico está no avellentamento da poboación; é dicir: 1) na demanda de investigación sobre lonxevidade; 2) no desenvolvemento de políticas de dependencia; 3)nasostenibilidade do noso estado de benestar.

PLANTA DE RESULTADOS

31; 12; 23; 24; 35; 36; 27; 18; 39; 310; 211; 212; 113; 114; 315; 216; 117; 118; 119; 320

ENQUISA-TEST “ESPAZO E POBOACIÓN EN ESPAÑA E GALICIA

1.- A evolución da poboación española ao largo da idade contemporánea é semellante ao da nosa contorna europea con relativos desaxustes temporais; é dicir, está ligada: 1) ao modelo da transición demográfica; 2) aos procesos de democratización política e da tercerización económica; 3)  ás baixas taxas de natalidade e á mundialización dos fluxos migratorios.

2.- Desde mediados do s.XIX a natalidade empezou a descender e a comenzos do s. XX produciuse un declive, que explicamos: 1) polas políticas antinatalistas dos gobernos liberais; 2) pola emigración española ao exterior; 3) polo aumento do nivel de vida.

3.- A inestabilidade dos anos 30 (crise económica e política), a Guerra Civil (1936-39) e a longa postguera coa súa pobreza agravaron o descenso dos nacementos. Sen embargo, nos 50 aumentou a taxa de nupcialidade co desenvolvemento económico e coas políticas natalistas o aumento das taxas de natalidade alcanzaron un máximo entre: 1) 1956 e 1964; 2) 1964-76; 3) as dous son correctas.

4.- A partir deses anos volveu a descender de maneira continuada ata situarse hoxe nun dos niveis más baixos do mundo. Isto débese, como no resto de Europa ao descenso da taxa de fecundidade, causado en parte: 1) pola incorporación da muller ao mercado laboral; 2) pola escaseza ou encarecemento da vivienda (cfr., taxa de nupcialidade); 3) pola incompatibilidade da cultura tradicional co pluralismo ideolóxico.

5.-  A mortalidade empezou a descender a comenzos do s.XX, tendencia que se mantén hoxe con taxas moi baixas. As causas son dúas: o aumento do nivel de vida (mellora da dieta) e dos progresos técnicos, que reduciron as enfermidades. Os indicadores directamente afectados son: 1) a mortalidade xeral e as mortalidades específicas; 2) a descendencia final e a mortalidade infantil; 3) as mortalidades específicas e a esperanza de vida.

6.- O crecemento natural ou vexetativo foi reducido ata o 1900. Aumentou a partir da pandemia da gripe española ata a crise dos 30. Volveu a incrementarse con posterioridade á G.C. Cun máximo a medidaos dos 60. Desde mediados dos 70 o seu descenso é continuado; aínda que se constata un repunte asociado: 1) ás técnicas de fecundidade in vitro; 2) ás políticas de adoupción de terceiros países; 3) as taxas de natalidade dos inmigrantes non europeos.

7.-  A poboación española amosa unha distribución moi irregular cunha densidade equivalente ao promedio da Unión Europea actual, que é respectivamente de: 1) 85 e 70 habs/Km2; 2) 70 e 85 habs/Ha cultivada; 3) 70-85 km2/hab.

8.- O interior, que se corresponde coa Meseta, representando máis da metade do territorio español, ten unha densidade de poboación de 25 habs/km2. As excepcións, xunto a Madrid, son os eixes urbanos nas depresións do Ebro e do Guadalquivir. As densidades mínimas localízanse:1) nas áreas montañosas; 2) especialmente, nos Pirineos e no Sistema Ibérico; 3) as dous son correctas.

9.- Na periferia peninsular numerosos municipios superan os 500 habs/km2. Corresponden a provincias marítimas do País Vasco, do litoral cantábrico, das rías galegas, do litoral mediterráneo e do Baixo Guadalquivir. Tratase de áreas: 1) metropolitanas (non administrativas); 2) industriais e terciarias; 3) exclusivamente, espazos turísticos.

10.– A estructura da poboación española amosa históricamente un brazo femenino máis numeroso por canto a mortalidade infantil e as guerras afectaban máis aos homes. Ista vantaxe reflictese nos grupos de idade avanzada que indican demográficamente: 1) unha maior esperanza de vida; 2) unha maior fortaleza biolóxica; 3) un estilo de vida máis sán.

11.- Hoxendía a poboación española ten unha clara tendencia ao avellentamento. Os anciáns son máis numerosos nas provincias nas que predominou a emigración (zonas rurais e de menor nivel de renda); así, aos problemas propios da idade se engaden os problemas económicos ou dito doutra maneira o envellentamento da poboación é un efecto do desenvolvemento humano e a maior esperanza de vida a causa do aumento: 1) da imposición fiscal; 2) dos gastos sociais; 3) do emprego público.

12.- España, un país de emigrantes é actualmente un centro importante de inmigración. Na fase de emigración exterior houbo dous destinos: a americana foi a máis importante polo número de desprazados e pola súa vixencia secular. A secuencia temporal amosa nos ss XVI-XVII, no s.XVIII e no s.XIX- inicio do s.XX a dinámica seguinte: 1) aumento/retroceso/aumento masivo; 2) aumento/progresión/brusco retroceso; 3) aumento masivo/ estancamento/aumento masivo.

13.- A emigración española a América veuse interrompida coa crise internacional dos 30 e cando tras a guerra G.C. voltou a medrar, mais sen a importancia do pasado. Os destinos máis relevantes foron: 1) Arxentina, Cuba e Brasil; 2) México, Uruguay e Venezuela; 3) Chile, Panamá e USA.

14.- O outro continente de destino da emigración exterior española  despois da II G.M. foi a Europa occidental, onde a reconstrucción demandaba man de obra barata. Os países receptores máis importantes foron  Alemaña, Francia e Suiza e afectou a máis dun millón de persoas entre os anos: 1) 1959-1973; 2) 1960-64; 3) 1969-73.

15.- A chegada de inmigrantes a España nas dous últimas décadas converteuse nun dos fenómenos demográficos e sociolóxicos máis destacables. En 1985, os residentes extranxeiros (250.000) representaban o 0,6% da poboación total; en 2008 superaban os 5 millóns, un 10%. A súa principal aportación é o rexuvenecemento da poboación española, ao tempo que o seu crecemento real, concepto que definimos como: 1) crecemento natural (CN) menos saldo migratorio (SM); 2) CN + SM; 3) CN – EI (emigración interior).

16.- No fluxo inmigratorio a España diferenciamos dous periodos: Unha primeira de orixe europea, de xubilados que rendibilizan as aúas pensións (capacidade adquisitiva) no litoral mediterráneo e nos arquipélagos (bondade climática). Nunha segunda fase, desde 1990 chegan inmigrantes da Europa do leste, iberoamericanos, norteafricanos e asiáticos, un factor clave do desenvolvemento: 1) agrícola español; 2) do sector da construcción; 3) aos anteriores, podemos engadir o turismo.

17.- Os movementos migratorios no interior empezaron a alcanzar importancia a finais do s.XIX co desenvolvemento industrial cara a Barcelona e o País Vasco. A G.C. e a postguerra reduciron temporalmente estes desprazamentos, mais co desenvolvemento a partir dos 50 da industria e do turismo rexurdiron cunha maior diversificación dos destinos. As consecuencias demográficas (avellentamento en orixe e rexuvenecemento en destino) destas migracións derivan do seu carácter: 1) selectivo en idade; 2) espontáneo e indiscriminado; 3) esencialmente familiar.

18.- Calcúlase que nos anos 60 cambiaron de residencia máis de 4 millóns de españois a outras provincias desde áreas rurais do interior. Os espazos receptores foron Madrid, País Vasco e Cataluña. Nesta última salienta a procedencia de emigrantes de: 1) Galicia; 2) Aragón; 3) sobre todo, de Andalucía.

19.- Nas dous últimas décadas reducíronse as migracións interiores entre provincias, ao mesmo tempo que se incrementaron os despramentos dentro delas, por cambios no lugar de residencia; pero non necesariamente de emprego. Trátase de fluxos de curta distancia, que teñen como principal consecuencia demográfica o crecemento e rexuvenecemento: 1) das grandes ciudades; 2) dos municipios máis próximos as metrópoles urbanas; 3) dos lugares centrais.

20.- 20.- O proceso descrito no ítem anterior vai ligado a expansión das áreas urbanas e consecuente perda  de peso demográfico do rural con crecemento natural negativo e débese a causas económicas, ambientais  e técnicas como: 1) prezo do chan e do transporte; 2) prezo da vivenda e contacto coa natureza; 3) as dous non son incompatibles.

21.- Nos últimos anos os cambios nas ciudades deron lugar a novas paisaxes urbanas. Os centros históricos que podían estar en deterioro experimentan procesos de rehabilitación dos seus edificios e espazos libres. No que refire á periferia urbana destaca a instalación de: 1) grandes superficies comerciais; 2) parques temáticos, conxuntos museísticos e tecnópoles; 3) simplificando da hexemonía espacial do sector terciario.

22.- A morfoloxía da periferia urbana, consecuencia como a grande expansión urbana en superficie do prezo da vivenda nos barrios céntricos e da mellora da rede de comunicación, ven caracterizada pola construcción de: 1) edificios de baixa altura; 2) de urbanizacións de vivenda unifamiliares; 3) en definitiva, de vivendas con autonomía dos consumos domésticos; os enerxéticos incluidos.

23.- A diferencia das antigas áreas metropolitanas nas que o núcleo central ofertaba servizos a una periferia industrializada con escaso equipamento, as novas áreas metropolitanas na súa expansión sobre municipios cada vez máis afastados manteñen unha estreita correspondencia económica. Causa-efecto deste fenómeno de continuidade urbana no espazo é o desenvolvemento: 1) de eixes de urbanización; 2) de vivendas secundarias; 3) de circulación con horas-punta.

24.- Outro fenómeno das novas paisaxes urbanas é o desenvolvemento dunha sociedade multicultural consecuencia da proxección da mundialización no espazo urbano cunha distribución irregular (concentrada ou dispersa). En canto os grandes retos derivados do seu tamaño salientan problemas como: 1) a intensidade do tráfico e dos suministros; 2) a contaminación atmosférica e acústica; 3) aos anteriores, sumar os problemas de metabolismo urbano.

25.- No territorio galego cunha densidade de 93 habs/km2 viven cerca de  3 millóns de persoas, que non alcanzan á poboación rexistrada no censo de 1981. Esta escasa vitalidade demográfica débese ao continuo descenso da taxa de natalidade  motivado polo avellentamento da poboación e éste ao papel da emigración na historia do país e desde 1980 pola caída da taxa de fecundidade, que se sitúa: 1) por debaixo do1%; 2) exactamente no 1,6%; 3) por riba do 2,1%.

26.- A idade media da poboación galega sitúase no 43, 1 anos e a porcentaxe de maiores de 64 anos representan o 21,3%. A taxa de mortalidade (10,6/1000) permanece estable polos avances técnicos e políticos no campo sanitario (cfr taxa de mortalidade infantil -4/1000) e a esperanza de vida (76,5/83,6 en varóns/mulleres) supón un crecente grao de avellentamento; en 2003 o número de persoas en idade de xubilación por cada 100 menores de 20 años era de: 1) 86; 2) 106; 3) 126.

27.- Con notables diferenzas espaciais (maior dinamismo das áreas urbana e das provincias occidentais), o conxunto da Comunidade galega amosaba un crecemento natural superior á media española na primeira metade do s.XX malia o peso da emigración trasoceánica. A saída masiva nos 50 e 60 fixo caer a fecundidade e que hoxe o crecemento natural sexa negativo; así, no 2004 Galicia perdeu: 1) 7.500; 2) 17.500; 3) 27.500

28.- Galicia foi por tradicion unha rexión de emigración polas difíciles situacións pola que pasou o seu medio rural. Foi, sen embargo, na segunda metade do s.XIX cando encetou a verdadeira diáspora galega. Nunha primeira fase tivo como destino América, seguindo a secuencia xeral e os mesmos puntos de destino da emigración trasoceánica española. Así pódese dicir que foi: 1) moi numerosa e masculina; 2) arxentina e caribeña ; 3) ás anteriores, engadir a impronta do exilio.

29.-  Galicia no contexto da liberalización e modernización económica tamén experimentou polo seu atraso capitalista nos anos 60 e 70 correntes migratorias no interior e exterior do territorio nacional. A diferenza entre ambas ven condicionada polo intervencionismo do Estado necesitado divisas (remesas dos emigrantes),  para soster o chamado “miragre español”, de: 1) divisas; 2) remesas de emigrantes; 3) en última instancia, de recursos propios.

30.- Na actualidade, a chegada de inmigrantes deixa a súa cativa influencia no crecemento real sen resolver ningún dos seus problemas demográficos. Máis importantes son os novos desprazamentos no interior da rexión. Así, constátase: 1) o éxodo interior cara o Parque Natural das Illas atlánticas; 2) o éxodo interior cara as ciudades e cabeceiras comarcais; 3) a tradicional dispersión de entidades de poboación.

31.- O modelo tradicional de poboamento disperso en Galicia con miles de aldeas, decenas de vilas e sete ciudades, un modelo polinuclear de xerarquización imperfecta non exento de contrastes (Rías Baixas e Altas vs interior). Un fenómeno inetresante e a 1) conformación dun continuum urbano A Coruña- Santiago- Vigo; 2) a bicefalia das matrópoles rexionais; 3) o nacemento dunha área urbana nas Mariñas (Cántábrico).

32.- A finais do s.XIX só A Coruña superaba os 40.000 habs (vs menos de 30.000 o resto). As transformacións dao largo do século  básicamente están asociadas á planificación do crecemento (derrubamento das murallas e  primeiros proxectos de ensanche); así como a determinación das súas función urbanas administrativas (capitais provincias) representativas (relixiosa, cultural, militar) e económicas (industriais e de servizos). Exemplos significativos son respectivamente; 1) Ourense, Santiago e Vigo; 2) Lugo, Ferrol e A Coruña; 3) as dous alternativas me valen.

33.- Nos cambios esperimentados no s.XX hai que destacar un primeiro terzo de consolidación e concreción urbanistica; no desarrollismo dos60 acreación dos “barrios novos” para asentamento dos emigrantes rurais e desde comenzos dos 80 o proceso de periurbanización  e de urbanización difusa que explican o crecemento dos concellos periféricos ás grandes ciudades. Exemplos son: 1) Oleiros e Culleredo respecto de A Coruña; 2) Nigrán e Porriño respecto de Vigo; 3) as anteriores poderiamos engadir Amés e Narón respecto de Santiago e Ferrol.

33.- Nos cambios esperimentados no s.XX hai que destacar un primeiro terzo de consolidación e concreción urbanistica; no desarrollismo dos60 acreación dos “barrios novos” para asentamento dos emigrantes rurais e desde comenzos dos 80 o proceso de periurbanización  e de urbanización difusa que explican o crecemento dos concellos periféricos ás grandes ciudades. Exemplos son: 1) Oleiros e Culleredo respecto de A Coruña; 2) Nigrán e Porriño respecto de Vigo; 3) as anteriores poderiamos engadir Amés e Narón respecto de Santiago e Ferrol.

34.- A xerarquización  da estructura ou sistema de ciudades galegas caracterízase: no primeiro nivel polo papel das ciudades reitoras das áreas metropolitanas (Vigo e A Coruña); nun segundo nivel, están as ciudades con marcada área de influencia (Lugo, Ourense, Pontevedra, Santiago e Ferrol); nun terceiro nivel están as vilas/cabeceiras comarcais en proceso de industrialización e tercerización. Exemplos son; 1) A Coruña, Ferrol e Betanzos; 2) Vigo, Cangas e Redondela; 3) as dous alternativas non me valen.

35.- Avalía os datos propostos: A comenzos dos 80, ciudades e periferias urbanas, xunto a ás vilas, reúnen a metade da poboación da C.A e a finais dos 90 o 77% da poboación é normativamente urbana (viven en concellos de máis de 10.000 habs), anque tan só o 30% reside nas 7 cidades máis grandes. Entonces, podemos afirmar que Galicia é unha sociedade urbana: 1) si, por canto sempre o foi; 2) obviamente non é rural, máis non se pode dicir que é urbana en sentido anglosaxón; 3) non só o é, senón que resiste todas as apariencias.

36.- Coa integración na CEE de España e Portugal xurdiron novas posibilidades de cooperación (deasparición das fronteiras) e de creción de novos espazos económicos (euro-rexións); así, en 1992 (Tratado de Maastricht) Galicia e o Norte de Portugal firmaron o Pacto do Eixe Atlántico, nacía: 1) o “Fisterre galaico-portugués”; 2) a Eurorrexión Atlántica; 3) o Arco IkeaN-IkeaS.

PLANTA DE RESULTADOS

11; 22; 13; 14; 35; 36; 17; 28; 19; 110; 211; 112; 113; 114; 215; 316; 117; 318; 219; 320; 321; 322; 123; 324; 125; 326; 127; 328; 329; 230; 131; 332; 333; 134; 335; 236

A POBOACIÓN MUNDIAL (PM) E OS SEUS MOVEMENTOS

1.- A taxa de natalidadereflicte a relación  nacementos/poboación total expresada en tantos por mil e a tendencia ao descenso da natalidade conforme aumenta o nivel de desenvolvemento dos países. Valores altos de natalidade son: 1) os 30-40/1000  dos países europeos no s.XIX; 2) os dos países musulmánsnaactualidade; 3) non hai contradicción entre as dousrespostasprimeiras.

2.- A Taxa de mortalidadereflicte a relación defuncións durante un ano/poboación total dun determinado territorio expresado en tantos por mil. Entre os factores que favorecen a mortalidade está unha elevada esperanza de vida e entre os que a moderan: 1) a alimentación e a educación; 2) exclusivamente os hixiénicos e sanitarios; 3) todos os que prolongan as espectativas de vida.

3.- Definimos a esperanza de vida como aquel indicador demográfico que promedia o nº de anos dunhapoboaciónnun momento dado. En consecuencia, no seu cálculo participan: 1) as taxas de natalidade; 2) as taxas de mortalidades específicas de cada ano de idade exclusivamente; 3) as taxas de natalidade e de mortalidades especifícasou non.

4.- Chámasecrecemento natural/vexetativo á diferencia entre nacementos e defuncións e aoseu indicador á diferenza entre a taxa de natalidade e de mortalidade. Neste caso a taxa exprésase:1) tamén en tantos por mil; 2) sempre en porcentaxes; 3) en valores absolutos.

5.- Antes da R.I. a PM creceu de forma lenta; pero coa R.I. a poboación dos PPDD aumento en progresión, grazas: 1) a unha rápida redución da mortalidade; 2) ástaxas de natalidade elevada; 3) á “explosión demográfica” ou a suma das dous anteriores.

6.- Nos PPDD naactualidade o crecemento é débil, a diferenza dos países subdesenvolvidos do “Sur” con taxa de natalidade por riba da de mortalidade. En partes de Europa o crecemento vexetativo:1) é semellanteao da China; 2) non, ésemellanteao da India; 3) é un crecemento cero ou negativo.

7.- Outro dos indicadores demográficosmaís utilizados é a densidade de poboación, que como os índices mencionados serven para realizar comparativas entre países e rexións; neste caso, relaciónansehabitantescoa superficie da área habitada expresada en km2 (tb en hectáreas cultivadas). A escala planetarias a densidade é de: 1) 25; 2) 50; 3) 100.

8.-  A PM ascende a 7.000 millónshabs, que se distribuemoi desigualmente con amplos “desertos demográficos” e numerosas áreas de alta concentración. Entre os valores que reflicten estos contrastes propoñemos os seguintes: 1) 60% de habs/10% de superficie; 2) 50% de habs/25% de superficie; 3) 75% de habs/ 5% de superficie.

9.- A localización dos principais focos de concentración humana son rexións de litoral, que antaño foron grandes culturas agrarias históricas. Entre os exemplos descriptivos están: 1) India e China; 2) a conca mediterránea; 3) ás anteriores, engadimos como excepción o Val do Nilo.

10.- A localización dos baleiros demográficos ven condicionada por factores físicos hostís como as baixas temperaturas das rexións polares e das montañas e as grandes oscilacións térmicas dos desertostropicais e continentais. Entre os exemplos descriptivos están:1) a Antártida e Siberia; 2) a cunca amazónica e a meseta do Tibet; 3) ás anteriores, engadimos como prototipo ao continente australiano.

11.- Factores que explican a distribución da PM son físicos como o relevo (altimetría e pendentes), solos e subsolo segundo a súafertilidade agrícola e riqueza en minerais e os socioeconómicos históricos e vixentes. Entre estes últimos: 1) a sedentarización e a habitación vertical; 2) as revolucións agrarias e industriais; 3) ás anteriores, as revolucións verdes e negras.

12.- A porcentaxe da PM dos continentes asiático e de Oceanía é respectivamente de 60 e de 0,5 e as densidades de Europa e África: 1) moi dispares (75 e 25); 2) moi parellas (por riba de 30); 3) non son comparables, África está superpoboada.

13.- Normalmente adoitase dividir á poboación en tres grandes grupos de idade: mozos (idade de escolarización obrigatoria), adultos e anciáns (idade de xubilación). Convencionalmente o Manual de texto sitúa os umbrais dos grupos citados en: 1) 14 e 65; 2) 16 e 70; 3) 18 e 60.

14.- Os PPDD amosanunhapoboación de idade superior aos 65 por riba 12% (o Manual discrimina entre 10-15 e +15). Esta tendencia a relacionar envellecemento e desolvemento queda confirmada nos seguintesexemplos descriptivos: 1) EUA e Australia; 2) Europa e Brasil; 3) Xapón e países árabes.

15.- Os PPNNDD presentan unhapoboación de idade inferior aos 15 anos por riba do 40% (o Manual discrimina entre 40-45 e +45).Esta tendencia a relacionar rexuvenecementoe subdesolvemento queda confirmada nos seguintesexemplos descriptivos: 1) países de Mesoamérica como Guatemala; 2) rexións en crise alimentaria como el Sahel; 3) as dousxunto as excepcións asiáticas como Afganistán ou Laos.

16.- Os PPDD cunha alta porcentaxe de poboaciónmaior por mor da súa alta esperanza de vida e os PPNNDD cunha proporción de mozos maiorca de anciáns a causa das súas altas natalidades amosan problemas sociais: 1) distintos; 2) distintos cosmesmos  efectos económicos; 3) cosmesmos efectos non; por canto, nenos e vellos non son dependentes da mesmamaneira.

17.- No comentario da estruturaou composición por idadesdunhapoboaciónhai que ter en conta a particularidade do factor natalidade,  por constituir aomesmo tempo causa e consecuencia da estrutura. Así: 1) se a natalidade é baixanunhaxeneración os nacementosrecurtaranse cando aquelessexanproxenitores; 2) se a proporción de mozos é alta a natalidadebaixa por compensación; 3) a natalidade alta aumenta a esperanza de vida dos abós.

18.- Os movementos migratorios teñen importantes influencias na composición por idade e sexo dunhapoboación. Por exemplo, avellentamento nos países de orixe e rexuvenecemento nos países de destino. Estes fenómenos demográficos susténtanse no feito de ser os emigrantes: 1) unhapoboación nova; 2) principalmente varóns; 3) casados no seu propio país.

19.- No conxunto da poboación dase unha similar proporción de homes e mulleres; mais non así entre os distintos grupos de idade. Entre os factores que o xustifican está: 1) a natalidade (un 5% de nenosmáis que de nenas); 2) a esperanza de vida (maior nos varóns); 3) tamen os movementos demográficos por canto retornan máishomes que casan no país de destino.

20.- Nos países non desenvoltoso reto económico atópasenaalimentación/educación dunha elevada porcentaxe de nenos/mozos, membros de familias sen ingresos. Nos PPDD o reto económico está no avellentamento da poboación; é dicir: 1) na demanda de investigación sobre lonxevidade; 2) no desenvolvemento de políticas de dependencia; 3)nasostenibilidade do noso estado de benestar.

PLANTA DE RESULTADOS

31; 12; 23; 24; 35; 36; 27; 18; 39; 310; 211; 212; 113; 114; 315; 216; 117; 118; 119; 320

ENQUISA-TEST “ESPAZO E POBOACIÓN EN ESPAÑA E GALICIA

1.- A evolución da poboación española ao largo da idade contemporánea é semellante ao da nosa contorna europea con relativos desaxustes temporais; é dicir, está ligada: 1) ao modelo da transición demográfica; 2) aos procesos de democratización política e da tercerización económica; 3)  ás baixas taxas de natalidade e á mundialización dos fluxos migratorios.

2.- Desde mediados do s.XIX a natalidade empezou a descender e a comenzos do s. XX produciuse un declive, que explicamos: 1) polas políticas antinatalistas dos gobernos liberais; 2) pola emigración española ao exterior; 3) polo aumento do nivel de vida.

3.- A inestabilidade dos anos 30 (crise económica e política), a Guerra Civil (1936-39) e a longa postguera coa súa pobreza agravaron o descenso dos nacementos. Sen embargo, nos 50 aumentou a taxa de nupcialidade co desenvolvemento económico e coas políticas natalistas o aumento das taxas de natalidade alcanzaron un máximo entre: 1) 1956 e 1964; 2) 1964-76; 3) as dous son correctas.

4.- A partir deses anos volveu a descender de maneira continuada ata situarse hoxe nun dos niveis más baixos do mundo. Isto débese, como no resto de Europa ao descenso da taxa de fecundidade, causado en parte: 1) pola incorporación da muller ao mercado laboral; 2) pola escaseza ou encarecemento da vivienda (cfr., taxa de nupcialidade); 3) pola incompatibilidade da cultura tradicional co pluralismo ideolóxico.

5.-  A mortalidade empezou a descender a comenzos do s.XX, tendencia que se mantén hoxe con taxas moi baixas. As causas son dúas: o aumento do nivel de vida (mellora da dieta) e dos progresos técnicos, que reduciron as enfermidades. Os indicadores directamente afectados son: 1) a mortalidade xeral e as mortalidades específicas; 2) a descendencia final e a mortalidade infantil; 3) as mortalidades específicas e a esperanza de vida.

6.- O crecemento natural ou vexetativo foi reducido ata o 1900. Aumentou a partir da pandemia da gripe española ata a crise dos 30. Volveu a incrementarse con posterioridade á G.C. Cun máximo a medidaos dos 60. Desde mediados dos 70 o seu descenso é continuado; aínda que se constata un repunte asociado: 1) ás técnicas de fecundidade in vitro; 2) ás políticas de adoupción de terceiros países; 3) as taxas de natalidade dos inmigrantes non europeos.

7.-  A poboación española amosa unha distribución moi irregular cunha densidade equivalente ao promedio da Unión Europea actual, que é respectivamente de: 1) 85 e 70 habs/Km2; 2) 70 e 85 habs/Ha cultivada; 3) 70-85 km2/hab.

8.- O interior, que se corresponde coa Meseta, representando máis da metade do territorio español, ten unha densidade de poboación de 25 habs/km2. As excepcións, xunto a Madrid, son os eixes urbanos nas depresións do Ebro e do Guadalquivir. As densidades mínimas localízanse:1) nas áreas montañosas; 2) especialmente, nos Pirineos e no Sistema Ibérico; 3) as dous son correctas.

9.- Na periferia peninsular numerosos municipios superan os 500 habs/km2. Corresponden a provincias marítimas do País Vasco, do litoral cantábrico, das rías galegas, do litoral mediterráneo e do Baixo Guadalquivir. Tratase de áreas: 1) metropolitanas (non administrativas); 2) industriais e terciarias; 3) exclusivamente, espazos turísticos.

10.– A estructura da poboación española amosa históricamente un brazo femenino máis numeroso por canto a mortalidade infantil e as guerras afectaban máis aos homes. Ista vantaxe reflictese nos grupos de idade avanzada que indican demográficamente: 1) unha maior esperanza de vida; 2) unha maior fortaleza biolóxica; 3) un estilo de vida máis sán.

11.- Hoxendía a poboación española ten unha clara tendencia ao avellentamento. Os anciáns son máis numerosos nas provincias nas que predominou a emigración (zonas rurais e de menor nivel de renda); así, aos problemas propios da idade se engaden os problemas económicos ou dito doutra maneira o envellentamento da poboación é un efecto do desenvolvemento humano e a maior esperanza de vida a causa do aumento: 1) da imposición fiscal; 2) dos gastos sociais; 3) do emprego público.

12.- España, un país de emigrantes é actualmente un centro importante de inmigración. Na fase de emigración exterior houbo dous destinos: a americana foi a máis importante polo número de desprazados e pola súa vixencia secular. A secuencia temporal amosa nos ss XVI-XVII, no s.XVIII e no s.XIX- inicio do s.XX a dinámica seguinte: 1) aumento/retroceso/aumento masivo; 2) aumento/progresión/brusco retroceso; 3) aumento masivo/ estancamento/aumento masivo.

13.- A emigración española a América veuse interrompida coa crise internacional dos 30 e cando tras a guerra G.C. voltou a medrar, mais sen a importancia do pasado. Os destinos máis relevantes foron: 1) Arxentina, Cuba e Brasil; 2) México, Uruguay e Venezuela; 3) Chile, Panamá e USA.

14.- O outro continente de destino da emigración exterior española  despois da II G.M. foi a Europa occidental, onde a reconstrucción demandaba man de obra barata. Os países receptores máis importantes foron  Alemaña, Francia e Suiza e afectou a máis dun millón de persoas entre os anos: 1) 1959-1973; 2) 1960-64; 3) 1969-73.

15.- A chegada de inmigrantes a España nas dous últimas décadas converteuse nun dos fenómenos demográficos e sociolóxicos máis destacables. En 1985, os residentes extranxeiros (250.000) representaban o 0,6% da poboación total; en 2008 superaban os 5 millóns, un 10%. A súa principal aportación é o rexuvenecemento da poboación española, ao tempo que o seu crecemento real, concepto que definimos como: 1) crecemento natural (CN) menos saldo migratorio (SM); 2) CN + SM; 3) CN – EI (emigración interior).

16.- No fluxo inmigratorio a España diferenciamos dous periodos: Unha primeira de orixe europea, de xubilados que rendibilizan as aúas pensións (capacidade adquisitiva) no litoral mediterráneo e nos arquipélagos (bondade climática). Nunha segunda fase, desde 1990 chegan inmigrantes da Europa do leste, iberoamericanos, norteafricanos e asiáticos, un factor clave do desenvolvemento: 1) agrícola español; 2) do sector da construcción; 3) aos anteriores, podemos engadir o turismo.

17.- Os movementos migratorios no interior empezaron a alcanzar importancia a finais do s.XIX co desenvolvemento industrial cara a Barcelona e o País Vasco. A G.C. e a postguerra reduciron temporalmente estes desprazamentos, mais co desenvolvemento a partir dos 50 da industria e do turismo rexurdiron cunha maior diversificación dos destinos. As consecuencias demográficas (avellentamento en orixe e rexuvenecemento en destino) destas migracións derivan do seu carácter: 1) selectivo en idade; 2) espontáneo e indiscriminado; 3) esencialmente familiar.

18.- Calcúlase que nos anos 60 cambiaron de residencia máis de 4 millóns de españois a outras provincias desde áreas rurais do interior. Os espazos receptores foron Madrid, País Vasco e Cataluña. Nesta última salienta a procedencia de emigrantes de: 1) Galicia; 2) Aragón; 3) sobre todo, de Andalucía.

19.- Nas dous últimas décadas reducíronse as migracións interiores entre provincias, ao mesmo tempo que se incrementaron os despramentos dentro delas, por cambios no lugar de residencia; pero non necesariamente de emprego. Trátase de fluxos de curta distancia, que teñen como principal consecuencia demográfica o crecemento e rexuvenecemento: 1) das grandes ciudades; 2) dos municipios máis próximos as metrópoles urbanas; 3) dos lugares centrais.

20.- 20.- O proceso descrito no ítem anterior vai ligado a expansión das áreas urbanas e consecuente perda  de peso demográfico do rural con crecemento natural negativo e débese a causas económicas, ambientais  e técnicas como: 1) prezo do chan e do transporte; 2) prezo da vivenda e contacto coa natureza; 3) as dous non son incompatibles.

21.- Nos últimos anos os cambios nas ciudades deron lugar a novas paisaxes urbanas. Os centros históricos que podían estar en deterioro experimentan procesos de rehabilitación dos seus edificios e espazos libres. No que refire á periferia urbana destaca a instalación de: 1) grandes superficies comerciais; 2) parques temáticos, conxuntos museísticos e tecnópoles; 3) simplificando da hexemonía espacial do sector terciario.

22.- A morfoloxía da periferia urbana, consecuencia como a grande expansión urbana en superficie do prezo da vivenda nos barrios céntricos e da mellora da rede de comunicación, ven caracterizada pola construcción de: 1) edificios de baixa altura; 2) de urbanizacións de vivenda unifamiliares; 3) en definitiva, de vivendas con autonomía dos consumos domésticos; os enerxéticos incluidos.

23.- A diferencia das antigas áreas metropolitanas nas que o núcleo central ofertaba servizos a una periferia industrializada con escaso equipamento, as novas áreas metropolitanas na súa expansión sobre municipios cada vez máis afastados manteñen unha estreita correspondencia económica. Causa-efecto deste fenómeno de continuidade urbana no espazo é o desenvolvemento: 1) de eixes de urbanización; 2) de vivendas secundarias; 3) de circulación con horas-punta.

24.- Outro fenómeno das novas paisaxes urbanas é o desenvolvemento dunha sociedade multicultural consecuencia da proxección da mundialización no espazo urbano cunha distribución irregular (concentrada ou dispersa). En canto os grandes retos derivados do seu tamaño salientan problemas como: 1) a intensidade do tráfico e dos suministros; 2) a contaminación atmosférica e acústica; 3) aos anteriores, sumar os problemas de metabolismo urbano.

25.- No territorio galego cunha densidade de 93 habs/km2 viven cerca de  3 millóns de persoas, que non alcanzan á poboación rexistrada no censo de 1981. Esta escasa vitalidade demográfica débese ao continuo descenso da taxa de natalidade  motivado polo avellentamento da poboación e éste ao papel da emigración na historia do país e desde 1980 pola caída da taxa de fecundidade, que se sitúa: 1) por debaixo do1%; 2) exactamente no 1,6%; 3) por riba do 2,1%.

26.- A idade media da poboación galega sitúase no 43, 1 anos e a porcentaxe de maiores de 64 anos representan o 21,3%. A taxa de mortalidade (10,6/1000) permanece estable polos avances técnicos e políticos no campo sanitario (cfr taxa de mortalidade infantil -4/1000) e a esperanza de vida (76,5/83,6 en varóns/mulleres) supón un crecente grao de avellentamento; en 2003 o número de persoas en idade de xubilación por cada 100 menores de 20 años era de: 1) 86; 2) 106; 3) 126.

27.- Con notables diferenzas espaciais (maior dinamismo das áreas urbana e das provincias occidentais), o conxunto da Comunidade galega amosaba un crecemento natural superior á media española na primeira metade do s.XX malia o peso da emigración trasoceánica. A saída masiva nos 50 e 60 fixo caer a fecundidade e que hoxe o crecemento natural sexa negativo; así, no 2004 Galicia perdeu: 1) 7.500; 2) 17.500; 3) 27.500

28.- Galicia foi por tradicion unha rexión de emigración polas difíciles situacións pola que pasou o seu medio rural. Foi, sen embargo, na segunda metade do s.XIX cando encetou a verdadeira diáspora galega. Nunha primeira fase tivo como destino América, seguindo a secuencia xeral e os mesmos puntos de destino da emigración trasoceánica española. Así pódese dicir que foi: 1) moi numerosa e masculina; 2) arxentina e caribeña ; 3) ás anteriores, engadir a impronta do exilio.

29.-  Galicia no contexto da liberalización e modernización económica tamén experimentou polo seu atraso capitalista nos anos 60 e 70 correntes migratorias no interior e exterior do territorio nacional. A diferenza entre ambas ven condicionada polo intervencionismo do Estado necesitado divisas (remesas dos emigrantes),  para soster o chamado “miragre español”, de: 1) divisas; 2) remesas de emigrantes; 3) en última instancia, de recursos propios.

30.- Na actualidade, a chegada de inmigrantes deixa a súa cativa influencia no crecemento real sen resolver ningún dos seus problemas demográficos. Máis importantes son os novos desprazamentos no interior da rexión. Así, constátase: 1) o éxodo interior cara o Parque Natural das Illas atlánticas; 2) o éxodo interior cara as ciudades e cabeceiras comarcais; 3) a tradicional dispersión de entidades de poboación.

31.- O modelo tradicional de poboamento disperso en Galicia con miles de aldeas, decenas de vilas e sete ciudades, un modelo polinuclear de xerarquización imperfecta non exento de contrastes (Rías Baixas e Altas vs interior). Un fenómeno inetresante e a 1) conformación dun continuum urbano A Coruña- Santiago- Vigo; 2) a bicefalia das matrópoles rexionais; 3) o nacemento dunha área urbana nas Mariñas (Cántábrico).

32.- A finais do s.XIX só A Coruña superaba os 40.000 habs (vs menos de 30.000 o resto). As transformacións dao largo do século  básicamente están asociadas á planificación do crecemento (derrubamento das murallas e  primeiros proxectos de ensanche); así como a determinación das súas función urbanas administrativas (capitais provincias) representativas (relixiosa, cultural, militar) e económicas (industriais e de servizos). Exemplos significativos son respectivamente; 1) Ourense, Santiago e Vigo; 2) Lugo, Ferrol e A Coruña; 3) as dous alternativas me valen.

33.- Nos cambios esperimentados no s.XX hai que destacar un primeiro terzo de consolidación e concreción urbanistica; no desarrollismo dos60 acreación dos “barrios novos” para asentamento dos emigrantes rurais e desde comenzos dos 80 o proceso de periurbanización  e de urbanización difusa que explican o crecemento dos concellos periféricos ás grandes ciudades. Exemplos son: 1) Oleiros e Culleredo respecto de A Coruña; 2) Nigrán e Porriño respecto de Vigo; 3) as anteriores poderiamos engadir Amés e Narón respecto de Santiago e Ferrol.

33.- Nos cambios esperimentados no s.XX hai que destacar un primeiro terzo de consolidación e concreción urbanistica; no desarrollismo dos60 acreación dos “barrios novos” para asentamento dos emigrantes rurais e desde comenzos dos 80 o proceso de periurbanización  e de urbanización difusa que explican o crecemento dos concellos periféricos ás grandes ciudades. Exemplos son: 1) Oleiros e Culleredo respecto de A Coruña; 2) Nigrán e Porriño respecto de Vigo; 3) as anteriores poderiamos engadir Amés e Narón respecto de Santiago e Ferrol.

34.- A xerarquización  da estructura ou sistema de ciudades galegas caracterízase: no primeiro nivel polo papel das ciudades reitoras das áreas metropolitanas (Vigo e A Coruña); nun segundo nivel, están as ciudades con marcada área de influencia (Lugo, Ourense, Pontevedra, Santiago e Ferrol); nun terceiro nivel están as vilas/cabeceiras comarcais en proceso de industrialización e tercerización. Exemplos son; 1) A Coruña, Ferrol e Betanzos; 2) Vigo, Cangas e Redondela; 3) as dous alternativas non me valen.

35.- Avalía os datos propostos: A comenzos dos 80, ciudades e periferias urbanas, xunto a ás vilas, reúnen a metade da poboación da C.A e a finais dos 90 o 77% da poboación é normativamente urbana (viven en concellos de máis de 10.000 habs), anque tan só o 30% reside nas 7 cidades máis grandes. Entonces, podemos afirmar que Galicia é unha sociedade urbana: 1) si, por canto sempre o foi; 2) obviamente non é rural, máis non se pode dicir que é urbana en sentido anglosaxón; 3) non só o é, senón que resiste todas as apariencias.

36.- Coa integración na CEE de España e Portugal xurdiron novas posibilidades de cooperación (deasparición das fronteiras) e de creción de novos espazos económicos (euro-rexións); así, en 1992 (Tratado de Maastricht) Galicia e o Norte de Portugal firmaron o Pacto do Eixe Atlántico, nacía: 1) o “Fisterre galaico-portugués”; 2) a Eurorrexión Atlántica; 3) o Arco IkeaN-IkeaS.

PLANTA DE RESULTADOS

11; 22; 13; 14; 35; 36; 17; 28; 19; 110; 211; 112; 113; 114; 215; 316; 117; 318; 219; 320; 321; 322; 123; 324; 125; 326; 127; 328; 329; 230; 131; 332; 333; 134; 335; 236

A POBOACIÓN MUNDIAL (PM) E OS SEUS MOVEMENTOS

1.- A taxa de natalidadereflicte a relación  nacementos/poboación total expresada en tantos por mil e a tendencia ao descenso da natalidade conforme aumenta o nivel de desenvolvemento dos países. Valores altos de natalidade son: 1) os 30-40/1000  dos países europeos no s.XIX; 2) os dos países musulmánsnaactualidade; 3) non hai contradicción entre as dousrespostasprimeiras.

2.- A Taxa de mortalidadereflicte a relación defuncións durante un ano/poboación total dun determinado territorio expresado en tantos por mil. Entre os factores que favorecen a mortalidade está unha elevada esperanza de vida e entre os que a moderan: 1) a alimentación e a educación; 2) exclusivamente os hixiénicos e sanitarios; 3) todos os que prolongan as espectativas de vida.

3.- Definimos a esperanza de vida como aquel indicador demográfico que promedia o nº de anos dunhapoboaciónnun momento dado. En consecuencia, no seu cálculo participan: 1) as taxas de natalidade; 2) as taxas de mortalidades específicas de cada ano de idade exclusivamente; 3) as taxas de natalidade e de mortalidades especifícasou non.

4.- Chámasecrecemento natural/vexetativo á diferencia entre nacementos e defuncións e aoseu indicador á diferenza entre a taxa de natalidade e de mortalidade. Neste caso a taxa exprésase:1) tamén en tantos por mil; 2) sempre en porcentaxes; 3) en valores absolutos.

5.- Antes da R.I. a PM creceu de forma lenta; pero coa R.I. a poboación dos PPDD aumento en progresión, grazas: 1) a unha rápida redución da mortalidade; 2) ástaxas de natalidade elevada; 3) á “explosión demográfica” ou a suma das dous anteriores.

6.- Nos PPDD naactualidade o crecemento é débil, a diferenza dos países subdesenvolvidos do “Sur” con taxa de natalidade por riba da de mortalidade. En partes de Europa o crecemento vexetativo:1) é semellanteao da China; 2) non, ésemellanteao da India; 3) é un crecemento cero ou negativo.

7.- Outro dos indicadores demográficosmaís utilizados é a densidade de poboación, que como os índices mencionados serven para realizar comparativas entre países e rexións; neste caso, relaciónansehabitantescoa superficie da área habitada expresada en km2 (tb en hectáreas cultivadas). A escala planetarias a densidade é de: 1) 25; 2) 50; 3) 100.

8.-  A PM ascende a 7.000 millónshabs, que se distribuemoi desigualmente con amplos “desertos demográficos” e numerosas áreas de alta concentración. Entre os valores que reflicten estos contrastes propoñemos os seguintes: 1) 60% de habs/10% de superficie; 2) 50% de habs/25% de superficie; 3) 75% de habs/ 5% de superficie.

9.- A localización dos principais focos de concentración humana son rexións de litoral, que antaño foron grandes culturas agrarias históricas. Entre os exemplos descriptivos están: 1) India e China; 2) a conca mediterránea; 3) ás anteriores, engadimos como excepción o Val do Nilo.

10.- A localización dos baleiros demográficos ven condicionada por factores físicos hostís como as baixas temperaturas das rexións polares e das montañas e as grandes oscilacións térmicas dos desertostropicais e continentais. Entre os exemplos descriptivos están:1) a Antártida e Siberia; 2) a cunca amazónica e a meseta do Tibet; 3) ás anteriores, engadimos como prototipo ao continente australiano.

11.- Factores que explican a distribución da PM son físicos como o relevo (altimetría e pendentes), solos e subsolo segundo a súafertilidade agrícola e riqueza en minerais e os socioeconómicos históricos e vixentes. Entre estes últimos: 1) a sedentarización e a habitación vertical; 2) as revolucións agrarias e industriais; 3) ás anteriores, as revolucións verdes e negras.

12.- A porcentaxe da PM dos continentes asiático e de Oceanía é respectivamente de 60 e de 0,5 e as densidades de Europa e África: 1) moi dispares (75 e 25); 2) moi parellas (por riba de 30); 3) non son comparables, África está superpoboada.

13.- Normalmente adoitase dividir á poboación en tres grandes grupos de idade: mozos (idade de escolarización obrigatoria), adultos e anciáns (idade de xubilación). Convencionalmente o Manual de texto sitúa os umbrais dos grupos citados en: 1) 14 e 65; 2) 16 e 70; 3) 18 e 60.

14.- Os PPDD amosanunhapoboación de idade superior aos 65 por riba 12% (o Manual discrimina entre 10-15 e +15). Esta tendencia a relacionar envellecemento e desolvemento queda confirmada nos seguintesexemplos descriptivos: 1) EUA e Australia; 2) Europa e Brasil; 3) Xapón e países árabes.

15.- Os PPNNDD presentan unhapoboación de idade inferior aos 15 anos por riba do 40% (o Manual discrimina entre 40-45 e +45).Esta tendencia a relacionar rexuvenecementoe subdesolvemento queda confirmada nos seguintesexemplos descriptivos: 1) países de Mesoamérica como Guatemala; 2) rexións en crise alimentaria como el Sahel; 3) as dousxunto as excepcións asiáticas como Afganistán ou Laos.

16.- Os PPDD cunha alta porcentaxe de poboaciónmaior por mor da súa alta esperanza de vida e os PPNNDD cunha proporción de mozos maiorca de anciáns a causa das súas altas natalidades amosan problemas sociais: 1) distintos; 2) distintos cosmesmos  efectos económicos; 3) cosmesmos efectos non; por canto, nenos e vellos non son dependentes da mesmamaneira.

17.- No comentario da estruturaou composición por idadesdunhapoboaciónhai que ter en conta a particularidade do factor natalidade,  por constituir aomesmo tempo causa e consecuencia da estrutura. Así: 1) se a natalidade é baixanunhaxeneración os nacementosrecurtaranse cando aquelessexanproxenitores; 2) se a proporción de mozos é alta a natalidadebaixa por compensación; 3) a natalidade alta aumenta a esperanza de vida dos abós.

18.- Os movementos migratorios teñen importantes influencias na composición por idade e sexo dunhapoboación. Por exemplo, avellentamento nos países de orixe e rexuvenecemento nos países de destino. Estes fenómenos demográficos susténtanse no feito de ser os emigrantes: 1) unhapoboación nova; 2) principalmente varóns; 3) casados no seu propio país.

19.- No conxunto da poboación dase unha similar proporción de homes e mulleres; mais non así entre os distintos grupos de idade. Entre os factores que o xustifican está: 1) a natalidade (un 5% de nenosmáis que de nenas); 2) a esperanza de vida (maior nos varóns); 3) tamen os movementos demográficos por canto retornan máishomes que casan no país de destino.

20.- Nos países non desenvoltoso reto económico atópasenaalimentación/educación dunha elevada porcentaxe de nenos/mozos, membros de familias sen ingresos. Nos PPDD o reto económico está no avellentamento da poboación; é dicir: 1) na demanda de investigación sobre lonxevidade; 2) no desenvolvemento de políticas de dependencia; 3)nasostenibilidade do noso estado de benestar.

Anuncios

12.5 OS PROBLEMAS URBANOS.

junio 5, 2012

As cidades ofrecelles aos seus habitantes vantaxes e mitas comodidades pero presenta graves problemas que afectan negativamente as condicons de vida da poboacion.

12.5.1-O transporte: as grandes cidades teñen serios problemas con transporte, para mellorar a mobilidade da poboacion as autoridades intenta fomentar o uso do transporte público.

12.5.2-A contaminacion nas grandes ciudades: moitas partes das cidades emiten gases e partículas que producen contaminacion atmosférica, o problema e moi grave.A contaminacion ten efectos perxudiciais para a saude.As cidades xeran unha importante comtaminacion da auga e tamen contaminacion acústica.

12.5.3- Exclusion social e delincuencia: nas cidades hai grandes desigualdades sociales. Usase o termo de exclusion social para sinalar que estes cidadáns estan pouco integrados na sociedade e por iso os indices de delincuencia son maiores.

12.5.4- Vivendas sociais e infravivendas: nas cidades dos paises desenvolvidos o prezo das vivendas e moi mais alto sobre todo no centro das cidades e parte da poboacion non pode acceder a sua compra. Nas cidades dos paises subdesenvolvidos o problema da vivenda e moito mais grave xa que gran parte da poboacion habita en infravivendas que carecen dos mais mínimos servicios e condicions de habitabilidade.

12.4 O PROCESO DE URBANIZACIÓN: CARA UN MUNDO DE CIDADES.

junio 5, 2012

A poboación urbana no mundo foi aumentando a un ritmo moi rápido, hoxe en dí é importante este crecemento nos paises do tercer mundo.

12.4.1- O crecemento da poboación urbana: antes as sociedades eran predominantemente rurais na actualidade e sobre todo urbana. Ao longo da historia e especialmente nos séculos XIX y XX, a poboación urbana foi aumentando. Este proceso da lugar a aparición de megacidades cuxa poboación é maior que a de moitos estados do planeta.
Segundo as proxeccións de Nacións Unidas para os próximos anos, a poboación urbana seguirá aumentando como tamén aumentarán o tamaño das cidades, este proceso será especialmente elevado en África y en Asia.

12.4.2- A desigual evolución da urbaización no mundo: O grao de urbanización é maior no mundo desenvolvido que no subdesenvolvido. Isto débese a que as cidades dos paises desenvolvidos experimentan un rápido crecemento nos séculos XIX e XX como consecuencia da industrialización que provocou unha forte inmigración interior do campo cara a cidade, en cambio os paises subdesenvolvidos presentan agora un crecemento urbano moito máis forte.

12.3 DESIGUALDADES NA ESTRUTURA DEMOGRÁFICA DA POBOACIÓN.

junio 5, 2012

12.3.1: Paises mozos e paises avellantados.
normalmente a poboacion se divide en 3 grupos:mozos, adultos, e ancians.
-os paises desenvolvidos teñen unha elevada porcentaxe de poboacion maior de 65 anos e poucos mozos.
– os paises subdesenvolvidos teñen maior proporcion de mozos que de maiores. altas taxas de natalidade e baixa esperanza de vida.
-de igual xeito, os movementos migratorios influen na estructura por idade de poboacion.

12.3.2: A repartición por sexo.
a proporcion de homes e mulleres no mundo e moi similar.
-a esperanza de vida dos homes e lixeiramente inferior a das mulleres. os movementos migratorios tamen poden influir na reparticion da poboacion segundos sexos, xa que os homes adoitan emigrar mais ca as mulleres

12.3.3 Problemas demográficosderivados das fiferentes estructuras: os paises subdesenvolvidos enfrontase ao reto de alimentar e educar a unha proporcion elevada de nenos e mozos que apenas contribuen economicamente, en cambio nos paises subdesenvolvidos o avellantamento da poboacion supon un crecente aunmento dos gastos sociais que as suas economias dificilmente poden soportar.

12.2 A DISTRIBUCIÓN DA POBOACIÓN MUNDIAL.

junio 5, 2012

A poboación do mundo ascende a uns 6910 millóns de habitantes polo que a densidade de poboación media é de 51 hab.km2, está distribuida de xeito desigual.

12.2.1 Unha repartición moi desigual.
Os principais focos de concentración humana son: Asia Occidental, Asia Meridional, Europa central e occidental, e o nordeste dos EEUU.

Noutras partes do mundo as densidades de poboación son moi baixas como sucede en Siberia, Mongolia, norte de Canada en desertos e na cunca do Amazonas.

12.2.2 Factores que explican a distribución da poboacion mundial:
o feito polo que a poboación se distribúe débese a diferentes factores.
– O clima: algúns climas son máis favorables que outros para a vida humana.
– O relevo: as montañas son un medio pouco habitable para os humanos, por iso as chairas costeiras nos mostran máis densidade de poboación.
– Os solos e recursos minerais: nalgunhas zonas os solos son fertiles deste modo pode practicarse a agricultura. Igualmente a presenza de recursos minerais é un factor que explica a concentración de poboación en certas rexións.
– A organización económica e social ao longo da historia: o desenvolvemento da agricultura permitíu nalgunhas zonas unha maior concentración de poboación, e a industrialización e os avances na agricultura deron lugar a maiores densidades.

12.1 O CRECEMENTO DA POBOACIÓN MUNDIAL

junio 5, 2012

12.1.1: a evolucion da natalidade e da mortalidade.

A taxa de natalidade está influida por distintos factores: economicos,sociais,culturais e relixiosos.
– Os paises desenvoltos sempre tiveron unhas taxas de natalidade baixas. Nos paises subdesenvolvidos apréciases unha redución das taxas de natalidade.
– Os paises máis desenvolvidos adoitan mostrar un mallor grao de desenvolvemento, xa que se producen poucos nacementos e a esperanza de vida é moi alta.

12.1.2: O crecemento da poboació mundial.
O crecemento natural é a diferenza entre o número de nacementos e defuncións. Para facilitar as comparacións entre paises ou rexions utilízase a taxa de crecemento natural.
– Ai un crecemento desigual:
Paises desenvolvidos, antes da Revolución Industrial a poboación creceu de forma lenta debido a que as taxas de natalidade e de mortalidade eran elevadas. Coa R .Industrial a poboación comenzou a aunmentar de forma elevada.
Paises subdesenvolvidos, o crecemento demografico acelerouse ao longo do século xx, na actualidade a nataliade é máis alta cá mortalidade.

14.7 AS CIDADES DE GALICIA

junio 5, 2012

As primeiras cidadesapareceron coa romanización, o proceso de urbanización de Galicia é un fenómeno do século XX.

14.7.1 Os primeiros núcleos urbanos

A presenza romana notouse na aparición de vías ao longo de pequenos núcleos urbanos. A caida do Imperio orixinou un proceso de ruralización.

Ata o século XII, á parte das sés episcopais non houbo outras ppoboacións urbanas destacables.

Desenvovleronse algunhas vilas e pequenas cidades, unhas apareceron na ruta xacobea para dar albergue e outras, na cosa, onde sobresaían algúns portos.

Pontevedra a comezos do século XVI era o máis importante núcleo urbano galego.

Cos Reis Católicos, Galicia quedou dividida en seis provincias, esta división mantívose ata 1883, cando se pasou ás catro actuais.

 

14.7.2 AS transformacións do século XIX

No século XIX as cidades galegas sufriron pequenos pero importantes cambios, tanto na súa estructura como nas súas funcións: a capital de provincia supuxo un aumento do seu dinamismo.

 

14.7.3 A expansión do século XX

Durante este século as cidades experimentaron cambios:

– No primeiro terzo do século XX consolidaron a súa posición e creceron as cidades e vilas costeiras, pero a Guerra Civil freou o proceso.

– Dos anos 1960  a 1980, houbo un gran éxodo rural cara ás cidades e vilas cabeceiras de comarca, comezou unha industralización sen freo, foi a etapa de creación dos barrios novos. Creceron sobre todo A Coruña, Vigo e Ferrol.

– A comezos dos anos 80 deuse un proceso de urbanización difusa.

As vilas cabeceiras de comarca tiveron tamén un considerable  crecemento.

 

14.7.4 As peculiaridades do poboamento galego

– A maior parte dos núcleos de poboación son aldeas. A dispersión das aldeas é maior na costa que no interior, onde son de maior tamaño.

– As vilas son núcleos urbanos de tamaño medio que ofrecen servizos e comercio polo miúdo aos municipios e parroquias do seu arredor. O crecemento das vilas está en función da influencia exercida sobre elas polas cidades.

– en Galicia hay sete cidades. Nos últimos anos estenderon moito o se espazo e poboación. Hoxe prodúcese un intenso crecxemento na periferia do núcleo urbano. esta organización difusa alcanza os municipios veciños e incluso extensas áreas. Na periferia tamén se instalasn novos polígonos industriais e importantes servizos públicos.

 

14.7.5 O sistema urbano galego

A estrutura urbana de Galicia caracterízase por unha xerarquización:

– No primeiro nivel, A Coruña e Vigo, exercen o papel de cidades reitoras de áreas metropolitabas.

– Un segundo nivel está formado por cidades intermedias, que inflúes sobre unha área urbana.

– O terceiro nivel está constituido por máis de corenta vilas , cabeceiras comarcais, en proceso de industrialización e terciarización.

Hoxe, dous terzos da poboación galega habita en núcleos urbanos e un terzo nas sete cidades.

 

14.7.6 Un novo modelo urbano

Da cidade compacta pásese a extensos espazos urbanos, isto sucede nas áreas metropolitanas, ou nas áreas urbanas. Aquí concentrase a metade da poboación total de Galicia.

 

14.7.7 A Eurorrexión Atlántica

Na costa atlántica hay unha ampla zona con un alto grao de urbanización. 

Coa integración de España e Portugal na UE en 1986 xurdiron novas posibilidades de cooperación e desenvolvemento, ao desaparecer as fronterias, Galicia e o norte de Portugal estableceron en 1992 o pacto do Eixe Atlántico. Nacía a Eurorrexión Atlántica.

14.6 A POBOACIÓN DE GALICIA.

junio 4, 2012

14.6.1 Os movementos naturais

– Continuo descenso da taxa de natalidade motivado polo avellantamento da poboación e pola caída dsástica desde 1980 do número de fillos por muller.

– A taxa de natalidade permaneceu estable polos avances médicos e a xeneralización da hixiene.

A mortalidade infaltil mostra uns valores moi semellantes á media nacional

– O crecemneto natural foi superior á media de españa ata a primeria metade do século XX. 

A saída masiva de galegos mozos fixo caer a fecundidade. Hoxe o número de defuncións é superior ao de nacementos, polo que o crecemento natural é negativo.

 

14.6.2 Os movementos migratorios

Galicia que tradicionalmente foi unha rexión de emigración producida pola difícil situación do medio rural. As etapas e detinos foros: 

– Cara América, moi numerosa e sobre todo masculina. Coa Guerra Civil española houbo un alto número de exiliados políticos.

– Europa occidental, en proceso de reconstrucción despois da segunda guerra mundial, recibiu a millares de galegos. Alemaña, Fancia e suíza foron os destinos. A crise dos anos 70 freou esta corrente e producíronse retornos.

– O éxodo rural, empezou no século XX.

– Dentro de Galicia, o éxodo do interior cara á costa.

 

14.6.3 distribución da poboación galega

A poboación gale está dispersa. No mundo rural en numerosas aldeas, e no espazo urbano en vilas e en sete cidades importantes ( vigo, A Coruña, Ourense, Santiago de Compostela, Lugo, Ferrol e Pontevedra). Obsérvanse contrastes no poboamento:

– As Rías Baixas son o sector máis densamente opoboado e forman unha aglomeración urbana.

– As Rías Altas.

– O interior está menos poboado e perde poboación, as maiores densidades observansenas áreas urbanas e nas vilas cabeceiras de comarca.

14.5 Os CAMBIOS RECENTES NAS ÁREAS URBANAS ESPAÑOLAS.

junio 4, 2012

A poboación española é unha poboación urbana.

14.5.1 As transformacións reecntes das cidades en España

Sufriron un conxunto de modificacións importantes, que deron lugar a novas paisaxes urbanas:

– Os centros históricos viven agora un proceso de rehabilitación.

– Instalacións de centros comerciais, parque stemáticos ou grandes conxuntos museísticos, turísticos, científicos ou de ocio.

– A actividade económica centrase no sector terciario.

– Orixinouse unha grande expansión urbana, consecuencia do aumento do prezo da vivenda nos barrios centricos e da mellora da rede de comunicacións.

– Nos barrios periféricos constrúense urbanizacións de vivendas unifamiliares.

 

14.5.2 Tendencias e problemas actuais das cisdades. 

As áreas metropolitanas expándense cada vez sobre municipios máis afastados cos que manteñen unha estreita relación económica.

As antigas diferenzas nas áreas metropolitanas tenden a desaparecer.

A presenza cada vez máis numerosa de poboación proveniente doutros países, o que xera unha sociedade multicultural.

Nas áreas urbanas a intensidade do tráfico é un gran problema, ao igual que a contaminación atmosférica e a acústica, así como o tratamento dos resíduos sólidos.

 

14.4 OS MOVEMENTOS MIGRATORIOS INTERIORES.

junio 4, 2012

14.4.1 As migracións interiores no século XX

O desenvolvemento da industria en Barcelona e nas provincias litorais vascas provocou que moitos labregos da zonas de interior peninsular se trasladasen a traballar alí. Mantívoso durante os primeiros anos do século XX.

A Guerra Civil e a postguerra reduciron estes desprazamentos. Pero, a partir dos anos cincuenta, e como consecuencia do desenvolvemento da industria e da actividade turística, comezaron a rexurdir.

Afectaron sobre todo a poboación moza, e orixinaron un avellantamento das áreas rurais e o rexuvenecemento das urbanas.

 

14.4.2 As migracións interiores na actualidade

Nos últimos anos erducíronser as migracións interiores entre provincias, incrementáronse os desprazamentos de poboación dentro delas.

A maior parte dos fluxos migratorios son de curta distancia. Os municipios próximos ás grandes cisades acollen poboación moza e, por tanto, tñen un gran crecemento demográfico.

Débese a unha serie de causas:

– Económicas

– Ambientais

– Técnicas